Archive for category: Uncategorized

ከዲ/ን ኃይለማርያም ታደሰ

“እነሆ፥ ክረምት አለፈ፥ ዝናቡም አልፎ ሄደ፤ አበቦች በምድር ላይ ተገለጡ፤ የዜማም ጊዜ ደረሰ፤ የቊርዬውም ቃል በምድራችን ተሰማ።” (መኃልይ ፪፥፲፩)

ይህን ኀይለ ቃል የተናገረው ጠቢቡ ሰሎሞን ሲሆን በመኃልየ መኃልይ ተመዝግቦ ይገኛል። መኃልይ ማለት ምስጋና ግጥም ቅኔ ማለት ነው። (ትርጓሜ መኃልይ ፲ቱ ወ፭ቱ ነቢያት ገጽ ፻፴፭ ሊቀ ጠበብት አስራደ ባያብል)

“ኀለፈ ክረምት” ፦ ክረምት አለፈ የዝናብ ወቅት ሄደ ማለት ሲሆን ከሰኔ ሃያ ስድስት እስከ መስከረም ሃያ አምስት ቀን ድረስ ያለው የዝናም ወራት ዘመነ ክረምት ተብሎ ይጠራል።(መኃ. ፪፥፲፩)

“ቆመ በረከት” ፦ ከመስከረም ሃያ ስድስት ቀን እስከ ኅዳር ስድስት ቀን የልምላሜ፣ የአበባና ፍሬ፣ ወራት የሆነ አርባ ቀን ዘመነ ጽጌ ተተካ ማለት ነው። (ሊቀ ጠበብት አስራደ ባያብል የማኅሌተ ጽጌ ትርጓሜ የመጀመሪያ እትም ፲፱፻፱፰ ዓ.ም ገጽ ፲፩)

ይህ ጥቅስ የተፈጥሮን መፈራረቅ ብቻ ሳይሆን የሰው ልጅን የሕይወት ጉዞ፣ የመከራ ማክተምና የተስፋን መባቻ የሚያበሥር ታላቅ መንፈሳዊ ምሥጢር የያዘ ነው። ክረምት በራሱ የራሱ የሆነ ጥልቅ ምሳሌያዊ ትርጉም አለው። ይህንን መነሻ በማድረግ የክረምትን ምሳሌነትና በሕይወታችን ላይ ያለውን አንድምታ እንደሚከተለው እንመለከተዋለን።

፲. የክረምት ምሳሌነት በክርስቲያናዊ እይታ

፩.፩. ዘመነ ብሉይ (የሕግና የትንቢት ዘመን)
ክረምት የዘመነ ብሉይ ምሳሌ ነው። ዘመነ ብሉይ የሰው ልጅ ከእግዚአብሔር ተለይቶ፣ በኀጢአት ጨለማ ውስጥ የወደቀበትና መጻኢውን መሢሕ (ክርስቶስን) በጉጉት ይጠባበቅ የነበረበት ወቅት ነው። ልክ የክረምት ምድር በደመና ተጋርዳ የፀሐይን ብርሃን እንደምትናፍቅ፣ በብሉይ ኪዳንም የሰው ልጅ የእግዚአብሔርን ቸርነትና የድኅነት ብርሃን ይናፍቅ ነበር። “ክረምት አለፈ” ሲል ይህ የጨለማና የተስፋ መቁረጥ ዘመን አብቅቶ፣ አማናዊው ፀሐይ ኢየሱስ ክርስቶስ የተገለጠበት ዘመነ ወንጌል (ዘመነ ሐዲስ) መተካቱን ያበሥራል።(ትርጓሜ መኃልየ መኃልይ ፪፥፲፪)

የመኃልየ መኃልይ ዘሰሎሞን ምዕራፍ ፪፥፲፩–፲፫ አንድምታ ትርጓሜ “እነሆ ክረምት አለፈ፤ ዝናቡም አልፎ ሄደ። አበቦች በምድር ላይ ተገለጡ፤ የዜማም ጊዜ ደረሰ፤ የቁርዬውም ቃል በምድራችን ተሰማ። በለሱ ጐመራ፤ የወይኖችም አበቦች መዓዛቸውን ሰጡ። ወዳጄ ሆይ ተነሺ፤ ውበቴ ሆይ ነዪ።“ (መኃ.፪፥፲፩–፲፫)

ብሎ የተናገረውን በሚከተሉት ዐበይት መንፈሳዊ ምሥጢራት (ምሥጢረ ሥጋዌ እና ምሥጢረ ቤተ ክርስቲያን) ማየት ጥሩ ነው።

፩. ምሥጢረ ሥጋዌ (ስለ ክርስቶስ ሰው መሆን)

ይህ ትርጓሜ የሰው ልጅ ከኀጢአትና ከዲያብሎስ ቁራኝነት ወጥቶ ያገኘውን የነፃነት ዘመን ያመለክታል፦

• “ክረምት አለፈ፤ ዝናቡም አልፎ ሄደ“ ፦ ክረምት የተባለው የጨለማ፣ የጣዖት አምልኮ፣ የዲያብሎስ አገዛዝ እና የኀጢአት ዘመን ነው። ዝናብ የተባለው ደግሞ በሰው ልጅ በደል ምክንያት የመጣው መርገመ ሥጋና መርገመ ነፍስ (የገሃነም ፍርድ) ነው። ይህ ሁሉ በክርስቶስ የማዳን ሥራ ተወግዷል። ከልደት እስከ ስቅለት (ሞት) በተፈጸመው የድኅነት ሥራ መከራው አብቅቷል። “በጨለማ የሄደ ሕዝብ ታላቅ ብርሃን አየ፤ በሞት ጥላና በጨለማ ሀገርም ለነበሩ ብርሃን ወጣላቸው” እንዲል(ኢሳ. ፱፥፪)
• “አበቦች በምድር ላይ ተገለጡ“ ፦ አበቦች የተባሉት ቅዱሳን ሐዋርያት፣ ጻድቃንና ሰማዕታት ናቸው። በክርስቶስ በዓለም ላይ መልካም ፍሬን ያፈሩ ቅዱሳን መገለጣቸውን ያሳያል። “መልካሙን ሥራችሁን አይተው በሰማያት ያለውን አባታችሁን እንዲያከብሩ ብርሃናችሁ እንዲሁ በሰው ፊት ይብራ።” (ማቴ. ፭፥፲፮)
• “የዜማም ጊዜ ደረሰ“ ፦ የኃዘንና የልቅሶ ዘመን አብቅቶ፣ የወንጌል ብሥራት እና የምስጋና ጊዜ መድረሱን ያበሥራል። “ድንገትም ከዚያ መልአክ ጋር ብዙ የሰማይ ሠራዊት እግዚአብሔርን እያመሰገኑ መጡ፤ ክብር ለእግዚአብሔር በሰማያት ሰላምም በምድር ለሰው ልጅም በጎ ፈቃድ ሆነ ይሉ ነበር።” (ሉቃ. ፪፥፲፫–፲፬)
• “የቁርዬው (የርግብ) ቃል ተሰማ“ ፦ የመንፈስ ቅዱስ ረድኤትና የክርስቶስ የወንጌል ድምፅ በምድር ሁሉ መሰማቱን ያመለክታል። ይህም ደግሞ የመንገድ ጠራጊው የቅዱስ ዮሐንስ የበረሃ ስብከት ድምፅ የሐዋርያት የወንጌል ስብከት መምጣቱን ያመለክታል።
• “በለሱ ጐመራ፥ የወይኖችም አበቦች መዓዛቸውን ሰጡ“ ፦ በለስ የተባለችው ቀድሞ ፍሬ አልባ የነበረችው የሰው ልጅ ሕይወት ስትሆን፣ አሁን ግን በደምና በጸጋ (በክርስቶስ የማዳን ሥራ) መጐምራቷን (መለወጧን) ያሳያል። የወይን አበቦች ምእመናን በሃይማኖት አብበው የመልካም ምግባር መዓዛ ማውጣታቸውን ያስረዳል።

፪. ምሥጢረ ቤተ ክርስቲያን እና የድንግል ማርያም ምሳሌ

ከዚህ ኀይለ ቃል የሚቀጥለውን ክፍል ብንመለከተው የቅድስት ድንግል ማርያምና የቤተ ክርስቲያን ትንሣኤ ምሳሌ ሆኖ ይተረጎማል፦

• ወዳጄ ሆይ ተነሺ፤ ውበቴ ሆይ ነዪ“ ፦ ሙሽራው ክርስቶስ ሙሽሪትን (ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን) ከብሉይ ኪዳን መከራና ከሞት ጥላ ወጥታ ወደ አዲሱ የጸጋ ዘመን እንድትገባ ጥሪ ማቅረቡ ነው። ወይም ድንግል ማርያምን ሲሆን ደግሞ ከስደት ወደ ገሊላ ነይ ተመለሽ የሚል ምሥጢርን ይይዛል።
• የሰው ልጅ ተፈጥሮ (በቤተ ክርስቲያን የተመሰለው) ከኀጢአት ክረምት ወጥቶ በክርስቶስ ትንሣኤ ወደ አዲስ የሕይወት ምዕራፍ ብርሃን የሚታይባት ዘመነ መጸው መሻገሯን ያረጋግጣል።

፫. ታሪካዊ አንድምታ (የእስራኤል ከባቢሎን ምርኮ መመለስ)

ይህን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል የእስራኤልን ሕዝብ ከባቢሎን ምርኮ ነፃ መውጣትና ወደ ኢየሩሳሌም መመለስ በምሳሌነት ስንመለከተው፦

• “ክረምት አለፈ“፦ በባቢሎን የነበረው የ፸ ዓመት የስደት፣ የባርነትና የመከራ ዘመን ማክተሙን ያመለክታል።
• “ዝናቡም አልፎ ሄደ“፦ በምርኮ ሳሉ ያገኙአቸው የነበሩት መቅሠፍቶች፣ የጠላቶቻቸው ዛቻና ለቅሶ መቆሙን ያሳያል።
• “አበቦች በምድር ላይ ተገለጡ“፦ ከስደት የተመለሱት እነ ዘሩባቤል፣ ዕዝራና ነህምያ የኢየሩሳሌምን መሠረት ለመጣልና ቤተ መቅደሱን ለመሥራት መነሣታቸውን ያመለክታል።
• “የዜማም ጊዜ ደረሰ“፦ እስራኤላውያን በባቢሎን ወንዞች አጠገብ ሰቅለውት የነበረውን መሰንቆአቸውን አውርደው፣ እግዚአብሔርን በደስታ የሚያመሰግኑበት ጊዜ መቃረቡን ያሳያል። (ዕዝ. ፩፥፩-፲፩) የቂሮስ አዋጅና የሕዝቡ መነሣት (ነህ. ፪፥፩-፰) የኢየሩሳሌም ቅጥር ለመሥራት መፈቀዱ (መዝ. ፻፴፯፥፩–፬) “በባቢሎን ወንዞች አጠገብ…” የሚለው የልቅሶ ዘመን ማክተምን የሚያመላክት ነው።

፬. ሥነ–ፍጥረትና የሰው ልጅ ተፈጥሮ (የነፍስና የሥጋ አንድነት)

የሰው ልጅ ዕድሜ መንፈሳዊ ጉዞ ከዓመታት መለዋወጥ ጋር ያነጻጽሩታል፦

• “ክረምት አለፈ“ ፦ አንድ ሰው በካህናት ፊት ንስሓ ገብቶ ከኀጢአትና ከክፉ ምግባር ጨለማ ሲወጣ ክረምት የተሰኘው የነፍሱ እድፍ ይወገዳል።
• “አበቦች በምድር ላይ ተገለጡ“ ፦ ከንስሓ በኋላ በሰው ሕይወት ላይ የሚታዩት መልካም ምግባራት (ፍቅር፣ ሰላም፣ ትዕግሥት) እንደ አበቦች ናቸው።
• “በለሱ ጐመራ“፦ በንስሓ የታደሰች ነፍስ ለበጎ ፍሬ መዘጋጀቷንና የመንፈስ ቅዱስ ጸጋ በውስጧ መሥራት መጀመሩን ያሳያል።

፩.፪. የመከራ ወቅት
ክረምት በብርድና በውሽንፍር፣ በጭጋግና በድቅድቅ ደመና የተከበበ በመሆኑ የመከራና የፈተና ምሳሌ ነው። ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ዓለም መጨረሻና ስለ ኢየሩሳሌም ጥፋት ሲያስተምር “ሽሽታችሁ በክረምት እንዳይሆን ጸልዩ” (ማቴ. ፳፬፥፳) ብሏል። ይህ ቃል በክረምት ወቅት ጉዞ እጅግ ከባድ፣ መንገዱም ጭቃና ውሃ የሚበዛበት እንደሆነ ሁሉ፣ የሰው ልጅ በመከራና በፈተና ወቅት እምነቱ እንዳይናወጥና ከመንፈሳዊ ሕይወቱ እንዳይሰደድ የተሰጠ  ማሳሰቢያ ነው። መከራ ከመምጣቱ በፊት እምነትን በጽኑ መሠረት ላይ መገንባት ያስፈልጋል።

ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ በድርሳኑ “ክረምት የተባለው ነፍስ በኃጢአት ማዕበል የምትናወጥበት፣ የጸሎትና የጽድቅ ፍሬ አልባ ሆና የምትገኝበት ወቅት ነው። ሽሽታችሁ በክረምት እንዳይሆን ማለቱ ሞትና ፍርድ ሳይቀድማችሁ በንስሓ ተዘጋጁ ማለት ነው፤ ምክንያቱም በዘመነ ክረምት ፍሬ ማፍራት እንደማይቻል ሁሉ፣ በዕለተ ሞትም ንስሓ መግባት አይቻልም” በማለት ተርጉሞልናል።

“ስለዚህ ይህን ቃሌን ሰምቶ የሚያደርገው ሁሉ ቤቱን በዓለት ላይ የሠራ ልባም ሰውን ይመስላል።” እንዲል (ማቴ. ፳፬፥፳፣ ሉቃ. ፮፥፵፰) ውድ የእግዚአብሔር ቤተሰቦች ቃሉን ሰምተን ቤታችንን/ጽኑ እምነታችንን/በዓለት ላይ ልንመሠርት ይገባናል። ይህም ዓለት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው። “ይከተላቸው ከነበረው ከመንፈሳዊ ዓለት ጠጥተዋልና፥ ያም ዓለት ክርስቶስ ነበረ።” (፩ኛ ቆሮ. ፲፥፬).

፩.፫. አዲስ ብርሃንና አዲስ ተስፋ
ምንም እንኳ ክረምቱ በደመና እና በጭጋግ የተከበበ፣ በኃጢአትና በመከራ የተመሰለ ቢሆንም፣ ፍጻሜው ግን ሁልጊዜም ወደ አዲስ ብርሃን ያመራል። ጭጋጉ ሲገፈፍና ደመናው ሲጠፋ አዲስ ተስፋ ይፈነጥቃል። በሕይወታችን ውስጥ የሚያጋጥሙን የፈተና ጭጋጎች ዘላለማዊ አይደሉም። ከእያንዳንዱ የክረምት (መከራ) ጀርባ የእግዚአብሔር አዲስ የቸርነት ብርሃንና የተስፋ ፀሐይ መውጣቷ አይቀሬ ነው። “መከራን የሚታገሥ ሰው ብፁዕ ነው፤ ተፈትኖ እግዚአብሔር ለሚወዱት ተስፋ ያደረገላቸውን የሕይወት አክሊል ይቀበላልና።” (ያዕ. ፩፥፲፪) ጌታችንም በፈተና የጸኑትን በመንግሥቱ ላይ ይፈርዱ ዘንድ ሥልጣንን ሰጥቷቸዋል። “ነገር ግን ስለ እኔ የታገሣችሁ እናንተ በመከራዬ ከእኔ ጋር ናችሁ፤ አባቴ ለእኔ እንደ ሰጠኝ እኔም ለእናንተ መንግሥትን አዘጋጅላችኋለሁ፤ በመንግሥቴ በማዕዴ ትበሉና ትጠጡ ዘንድ በወንበሮችም ተቀምጣችሁ በዐሥራ ሁለቱ ነገደ እስራኤል ትፈርዱ ዘንድ ።” (ሉቃ. ፳፪፥፳፰-፴)

በሕይወታችን ውስጥ አንዳንድ ጊዜ የኃጢአት፣ የጭንቀት፣ የበሽታና የኀዘን ጭጋግ ይከበናል። ተስፋ የቆረጥንና ብርሃን የራቀን ሊመስለን ይችላል። ነገር ግን መዝሙረኛው ዳዊት እንዲህ ይላል፦ “መቅሠፍቱ ከቍጣው ነውና፤ መዳንም ከፈቃዱ ነውና፤ ማታ ልቅሶ ይሰማል፤ ጥዋት ግን ደስታ ይሆናል።” (መዝ. ፳፱፥፭)

• ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ መኃልይን ሲተረጕም እንዲህ ሲል ጽፏል፦ “የክረምቱ ማዕበል ሲያልፍ፣ ነፍስ ከክፉ መንፈሳዊ ውርጭ ትነቃለች። የፍርሃትና የጥርጣሬ ጭጋግ ተገፎ፣ የክርስቶስ የፍቅር ብርሃን በልባችን ውስጥ ይበራል። ያኔ ነፍሳችን አዲስ የተስፋ ሕይወትን ትለብሳለች።“

እግዚአብሔር አምላክ መከራችንን በጊዜው ወደ ደስታ የመለወጥ ሥልጣን አለው። ነቢዩ ኤርምያስ በመጽሐፈ ሰቆቃው ላይ እንደገለጸው፦ “ያልጠፋነው ከእግዚአብሔር ምሕረት የተነሣ ነው፤ ርኅራኄው አያልቅምና። ማለዳ ማለዳ አዲስ ነው፤ ታማኝነትህ ብዙ ነው።” (ሰቆ. ፫፥፳፪–፳፫)

በመሆኑም አሁን ያለንበት የሕይወት ፈተና ምንም ያህል ጨለማ ቢሆንም፣ “እነሆ ክረምት አለፈ” የሚለው መለኮታዊ ቃል ዛሬም በሕይወታችን ላይ እንደሚፈጸም ማመን አለብን። ጭጋጉ ያልፋል፣ ብርሃኑም ይወጣል።

በግቢ የሚያስጨንቃችሁ እንደጉም የከበባችሁ መከራ እንዲሁም ልዩ ልዩ ፈተናዎች አልፈው ወደብርሃን የምትወጡበት ጊዜ ይመጣልና፣ የማያልፍ እስከሕይወታችሁ መጨረሻ የሚኖር እንዳልሆነ መረዳት ይኖርባችኋል።

ክረምት በነፋሱ በጎርፉ ሁሉን ጠራርጎ ሲወስድ የማያልፍ መስሎ ተስፋ ያስቆርጣል፤ በግቢ ትምህርቱ በምትጠብቁት ልክ ሳይሄድላችሁ፣ ከመናፍቃንና ከአሕዛብ በኩል የተለያዩ ጫናዎች ሲደርስባችሁ፣ የሥጋ ፈቃድ(የዓይን ዓምሮት የሥጋ ፍትወት) ሲንጣችሁ፣ የሳይንሱ የፍልስፍናው እንዲሁም የተለያየ ርእዮተ ዓለም ሲያውካችሁ የሚያልፍ አይመስላችሁም፤ ነገር ግን እነዚህ ሁሉ ያልፋሉ፤ ሲያልፉ ግን በበረከት እንዲያልፉ በሁሉ በኩል ተግታችሁ ሥራችሁን ሠርታችሁ በመንፈሳዊ በርትታችሁ ስትገኙ ነው።

፩.፬. የመከራ ዘር ማበብና ማፍራት

በክረምት ወቅት ዘሪው በብርድና በዝናብ ውስጥ ሆኖ ዘሩን በምድር ውስጥ ይዘራል። ያ በመከራና በልቅሶ የተዘራ ዘር ግን በምድር ውስጥ በስብሶ አይቀርም፤ ይበቅላል፣ ያብባል፣ በመጨረሻም ፍሬ ያፈራል። የእኛም መንፈሳዊ ሕይወት እንዲሁ ነው። በመከራና በፈተና ውስጥ ሆነን በዕንባና በትዕግሥት የምንዘራው የጽድቅና የእምነት ዘር፣ ጊዜው ሲደርስ ለክብርና ለደስታ ፍሬ ይበቃል። መከራ የሕይወታችን ማጠቃለያ ሳይሆን፣ ወደ ላቀ መንፈሳዊ ፍሬያማነት የምንሻገርበት ድልድይ ነው።

ክረምት ዘሪው በብርድና በዝናብ ውስጥ ሆኖ ዘሩን በምድር ውስጥ የሚጥልበት ወቅት ነው። ይህ ተግባር ከፍተኛ ትዕግሥትና መሥዋዕትነትን ይጠይቃል። ዘሩ በምድር ውስጥ ጠፍቶ የሚቀር አይደለም፤ ነገር ግን በስብሶና ታሽቶ አዲስ ሕይወት ይዞ ይበቅላል።

መጽሐፍ ቅዱስ የመከራንና የፍሬን ግንኙነት እንዲህ ሲል ይገልጸዋል፦ “በልቅሶ የሚዘሩ በደስታ ይለቅማሉ። በሄዱ ጊዜ፥ ዘራቸውን ተሸክመው እያለቀሱ ተሰማሩ፤ በተመለሱ ጊዜ ግን ነዶአቸውን ተሸክመው ደስ እያላቸው ይመጣሉ።” (መዝ. ፻፳፭፥፭-፮)

ጌታችን ራሱ ለእኛ ሕይወትን ለመስጠት እንዴት መከራን እንደተቀበለና እንደሞተ ሲያስረዳ የዘርን ምሥጢር ተጠቅሟል፦ “እውነት እውነት እላችኋለሁ፥ የስንዴ ቅንጣት በምድር ወድቃ ካልሞተች ብቻዋን ትቀራለች፤ ብትሞት ግን ብዙ ፍሬ ታፈራለች።” (ዮሐ. ፲፪፥፳፬)

ማጠቃለያ “እነሆ ክረምት አለፈ” የሚለው ቃል ዛሬም ለሁላችንም ትልቅ የምሥራች ነው። በሕይወታችሁ ውስጥ ያለው የኃጢአት ጭጋግ፣ የበሽታ ሥቃይ፣ የልብ ስብራትና የጭንቀት ክረምት ምንም ያህል ቢበረታም፣ ፈጽሞ እንደማይቀጥልና እንደሚያልፍ ልታምኑ ይገባል። እግዚአብሔር አምላክ ከእያንዳንዱ የክረምት ውሽንፍር በኋላ የጸደይን አበባና አዲስ ተስፋ ያዘጋጃል።

ፈተናዎቻችንን በትዕግሥት አልፈን፣ በመከራ የተዘራው እምነታችን አብቦና አፍርቶ ለአዲሱ የሕይወት ብርሃን እንድንበቃ የእግዚአብሔር ጸጋ ከሁላችን ጋር ይሁን።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር አሜን!

ከዲ/ን ኃይለጊዮርጊስ ግርማሞገስ

ውድ የግቢ ጉባኤ ተማሪዎች እንደምን አላችሁ? የአምላካችን የልዑል እግዚአብሔር ስሙ የተመሰገነ ይሁን! የድኅነታችን መጀመሪያ የሆነች እመ ብርሃን ቅድስት ድንግል ማርያም ክብር ምስጋና ይድረሳት።

1. የጭንቀት ምንነትና ምንጮች

ቅዱስ ጳውሎስ በፊልጵስዩስ ላሉ ሰዎች በላከው መልእክት ላይ “በአንዳች ነገር አትጨነቁ” ይላል። በዘመናችን ግን ‘መጨነቅ’ የሚለው ቃል ‘ማሰብ’ ከሚለው ቃል ጋር በማመሳሰል ሰው እንዴት ስለ ሕይወቱ ሳይጨነቅ/ሳያስብ ሊኖር ይችላል? ማለት የተለመደ ሆኗል፤ ነገር ግን መጽሐፍ አትጨነቁ እንጂ አታስቡ አይልም።

“የሰንበትን ቀን ትቀድሰው ዘንድ አስብ” (ዘፀ. ፳፥፰) ፤ “በጉብዝናህ ወራት ፈጣሪህን አስብ” (መክብብ ፲፪፥፩) ፤ “ማደግህ በነገር ሁሉ እንዲገለጥ ይህን አስብ” (፩ኛ ጢሞ. ፬፥፲፭)፤ “እንግዲህ ከወዴት እንደ ወደቅህ አስብ ንስሓም ግባ” (ራእይ ፪፥፭) የሚሉትና የመሳሰሉት የሰው ልጅ ከምታስብ ነፍስ የተፈጠረና ማሰብም የሚገባው እንደሆነ ማስረጃ ናቸው። እንደ ሰውነቱ ማሰብ ከሚገባው ልክ ሲወርድም ቅዱስ ዳዊት “ሰው ክቡር ሆኖ ሳለ አላወቀም ልብ እንደ ሌላቸው እንደ እንስሳትም መሰለ” (መዝ. ፵፰፥፲፪) ይለናል። ስለዚህ ማሰብ አምላክን፣ ራስን፣ አካባቢን ማስተዋልና ለተፈጠርኩበት ዓላማ እንዴት ብዬ ልኖር ይገባኛል ብሎ የማጤን ሂደት ነው።

መጨነቅ ግን ከዚህ የተለየ ነው። ጌታችንም በወንጌል “ከእናንተ ተጨንቆ በቁመቱ ላይ አንድ ክንድ መጨመር የሚችል ማነው?” (ማቴ. ፮፥፯) እንዳለ መለወጥና መቀየር በማንችላቸው ነገሮች ላይ ሥልጣን እንዳለው ሰው መሆን፤ ውጤት በሌለው ነገርም አእምሮን መወጠር ነው። ይህ ጭንቀት በዋናነት ከሁለት ነገሮች ይመነጫል።

1.1. የእግዚአብሔርን ሥራ ዘንግተን ሁሉን ነገር በራሳችን ለመፈጸም ስንታገል፣

የፈጠረን ሁሉን ያከናወነልን እግዚአብሔር ሁልጊዜም ከእኛ ጋር እንደሆነ መዘንጋት እንዲሁም ሁሉን በራሳችን አቅም፣ ችሎታ እና ዕውቀት ለመፈጸም መታገል ጭንቀትን ያመጣል። ጌታችን በወንጌል እንዲህ ይለናል፡- “በእኔ ኑሩ እኔም በእናንተ፤ ቅርንጫፍ በወይኑ ግንድ ከአልኖረ ብቻውን ሊያፈራ እንደማይችል እናንተ እንዲሁ በእኔ ካልኖራችሁ ፍሬ ማፍራት አትችሉም። እኔ የወይን ግንድ ነኝ፤ ቅርንጫፎቹም እናንተ ናችሁ፤ በእኔ የሚኖር እኔም በእርሱ፤ ብዙ ፍሬ የሚያፈራ እርሱ ነው፤ ያለእኔ ምንም ማድረግ አትችሉምና። በእኔ የማይኖር ቢኖር እንደ ደረቅ ቅርንጫፍ ወደ ውጭ ይጥሉታል፤ ሰብስበውም በእሳት ያቃጥሉታል።” (ዮሐ. ፲፭፥፬-፮)   

የወይን ግንድ ከሆነው ከክርስቶስ ተለይተው ፍሬ ለማፍራት የደከሙ ብዙዎች ናቸው፤ በግብጻውያን በግፍ ተይዘው የነበሩት እስራኤላውያን በ፵ ቀን ብቻ ተጉዘው ሊወርሷት የነበረችውን ምድረ ርስት በመንገድ ሲባዝኑ ፵ ዓመታት ሙሉ የዞሩት ከዚያ የግፍ አገዛዝ ነጻ ያወጣቸውን እግዚአብሔርን ትተው በእርሱ ላይ ያንጎራጎሩ፤ እርሱንም ትተው የወርቅና የብር አማልክትን ለራሳቸው ሲያደርጉ ሰለነበር ነው።

እግዚአብሔር ሁሉን የሚሠራበት ጊዜ አለው፤ እኛም በእርሱ ታምነን ሕይወታችንን መምራት ይገባናል። ስለዚህም “ሁሉን በራሴ ማድረግ እችላለሁ፤ ከወይኑ ግንድ ተለይቼም እንኳ ቢሆን የወይንን ፍሬ ማፍራት ይቻለኛል” ብሎ መታገል ወደ ጭንቀት ያመራናል፤ ከግንዱ የተለየ ቅርንጫፍ ምንም አያደርግምና ያለጌታችን ምንም ልናደርግ አንችልም።

በነነዌ ወደሚገኙ ምእመናን ዘንድ እንዲያስተምር የተላከውን የዮናስን ሕይወት ስናስታውስም የነነዌን ሰዎች ቃለ እግዚአብሔርን አስተምሮ በንስሓ እንዲመልስ እግዚአብሔር ቢልከውም የአምላኩን ትእዛዝ መፈጸምን ገሸሽ ብሎ ወደ ተርሴስ በመርከብ ሊሸሽ ቢሞክር የደረሰበት ወደ ባሕር መጣል ሲሆን፣ በባሕሩ መካከልም በዓሣ አንበሪ ሆድ ውስጥ ለሦስት መዓልትና ሌሊት የመቆየት ጭንቅ ገጥሞታል። (ዮናስ ፩) ስለሆነም ለእግዚአብሔር ተልእኮን ወደ ኋላ በማለት ለሕይወታችን  የሚተርፋት ጭንቀት ብቻ ይሆናል።

የመጀመሪያ የእስራኤል ንጉሥ የሆነው ንጉሥ ሳኦል በተመሳሳይ መልኩ ሊያቀርበው የማይገባው፣ ከካህናት በስተቀር ማንም የማያቀርበው እንዲሁም እንዳያቀርብ አስቀድሞ የተነገረውን ትእዛዝ ዘንግቶ ሳሙኤል እስከሚመጣ ቸኩሎ ለእግዚአብሔር መሥዋዕት ሲያቀርብ ከንግሥናው ተሻረ፤ ለጭንቀትም ተላልፎ ተሰጠ። (፩ኛ ሳሙ. ፲፫፥፰-፲፬)

1.2. የሥጋ ፈቃዳችንን ከፈቃደ ነፍሳችን ስናስበልጥ፣

በፈቃደ ነፍሳችን የሥጋችንን ፈቃድ ማሸነፍ ሲያቅተን ሕይወታችን በጭንቀት ይሞላል። የሥጋ ፈቃድዋ ብዙ ነውና። በዚህ ምክንያት አምላካችንን ያሳዘኑ ከትውልድ ብዙዎች ቢሆኑም በዚህ ጽሑፍ የምናያቸው ኤሳውና የጲጢፋራ ሚስት ናቸው።

መጽሐፍ ቅዱስ እንደ ሚነግረን ያዕቆብና ኤሳው ለብኵርና ከእናታቸው ማሕፀን ጀምሮ ሲታገሉ ቆይተው ኤሳው በኵር ሆኖ ተወለደ። ነገር ግን በእስራኤላውያን ዘንድ ትልቅ ክብርና ዋጋ የሚያስገኝ ብኵርና አደን ሳይቀናው ቀርቶ ረኀብ ሲጸናበት የጊዜያዊው የሥጋ ፈቀዱን ለመፈጸም የተሰጠውን ብኵርና በማቃለል በምስር ወጥ ሸጠው። ይህንን ሲፈጽም የአባቱን ቡራኬ አጣ፤ ይህም ለጭንቀት አሳልፎ ሰጠውና ወንድሙ ያዕቆብን ለመግደል ተነሣ። (ዘፍ. ፳፭፥፳፪-ፍጻሜ)  

የያዕቆብ ልጅ ዮሴፍ በግብጽ በግዞት ቤት በነበረበት ወቅት የቤቱ ባለቤት የሆነው የጲጥፋራ ሚስት የዮሴፍን ውበት ወድዳ አብሯት ይተኛ ዘንድ ዘወትር ትወተውተው ነበር፤ ላልተገባ የዝሙት ተግባር ስትጋብዘው ጥያቄዋን ዮሴፍ ውድቅ ሲያደርገው ፍርሃትና ጭንቀት ውስጥ በመግባት አሳሰረችው። (ዘፍ. ፴፱) ኀጢአት በንስሓ ካላስወገዱት ጭንቀትን ይወልዳል፤ ጭንቀት ደግሞ መልሶ በኀጢአት ረመጥ ውስጥ እንድንዘፈቅ ያደርገናል።

2. ከግቢ ጉባኤ ተማሪዎች የሚጠበቁ ተግባራት፣

ስለ ጭንቀት ምንነትና መነሻ ይህን ያህል ካልን በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ትምህርታቸውን ለመማር የተገኙ የግቢ ጉባኤ ተማሪዎች ራሳቸውን ከዚህ ጭንቀት ለመጠበቅ ምን ማድረግ ይገባል? ወደ ሚለው እንምጣ።

• ፈቃደ ሥጋን ለፈቃደ ነፍስ ማስገዛት፣

በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ውስጥ የምናሳልፈው ጊዜ ሰውነታችን ዐይናችን ያየውን ሁሉ ልያዝ ልጨብጥ የሚልበት በነፋስ እና በእሳት በሚመሰልበት ዕድሜ ውስጥ ነውና የሥጋ ፈቃድ እጅጉን ያይላል።

ይህ የሥጋ ፈቃድ ልጓም(መያዣ) ካልተዘጋጀለት ሕይወትን ሁሉ የማበላሸት አቅም ያለው ጊዜ ነውና ጥንቃቄ ይፈልጋል። ስለሆነም ይህን ወደ ኀጢአት የሚመራ የሥጋ ፈቃድ ነፍሳችንን ወደ እግዚአብሔር በምትመራ በነፍስ ፈቃድ ቁጥጥር ሥር ማድረግ የሚገባ ነው። የሥጋ ፈቃድ ያላሸነፈውና የነፍሱን ፈቃድ የተከተለው ቅዱስ ዮሴፍ “በእግዚአብሐር ዘንድ እንዴት ኀጢአትን እሠራለሁ” በማለት ከጲጥፋራ ሚስት ፊት ሸሽቶ ሩጦ እንደወጣ፤ እግዚአብሔርም በእርሱ ለታመነው ፈቃደ ሥጋውን ለፈቃደ ነፍሱ ላስገዛው ዮሴፍ ሞገስ እንደሆነውና በግብጽ ሁሉ ላይ አዛዥ እንዳደረገው እንመለከታለን። ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅም እንዲህ ይላል፡-

“ተአምራትን ማድረግ ትፈልጋላችሁን? እንኪያስ በዘፈን የደነቆረን ጆሮ መዝሙር እንዲሰማ አድርጉት፡፡ ሴትን በመመኘት የታወረው ዐይን ፈጣሪውን እንዲያይ አድርጉት፡፡ በስርቆት የሰለለ እጅ በምጽዋት እንዲዘረጋ አድርጉት፡፡ ወደ ኀጢአት ቤት በመሄድ ሽባ የሆነውን እግር ወደ እግዚአብሔር ቤት እንዲሮጥ አድርጉት፡፡ ሐሜትን በማውራት ዲዳ የሆነውን ከንፈር መልካም ንግግርን እንዲናገር አድርጉት፡፡ ከተአምራት ሁሉ የበለጠ ተአምር ይህ ነው፡፡”

• ሥራን በአግባቡ መሥራት፣

ሌላኛው ጭንቀትን የምናስወግድበት መንገድ ከእኛ የሚጠበቀውን ሥራ በአግባቡ በመሥራት ነው። ራስን በሥራ መጥመድ እና የሚሠራውን ሥራ በአግባብ መሥራት ነው።  ብፁዕ አቡነ ጎርጎርዮስ “ሥራህን ሥራ” የሚል ለዘመናት በልባችን ጽላት ታትሞ የሚኖር ምክር ለግሰውናል። እግዚአብሔር በሰጠው አካል፣ አእምሮና ኅሊና ከእርሱ የሚጠበቀውንና የሚችለውን ተግባር የሚሠራ ሰው አእምሮው በሥራ የተጠመደ ነውና አንዳችም የሚጨነቅበት ምክንያትና ጊዜ የለውም።

የምንሠራው ሥራም በአግባቡ ሊሆን ይገባል፤ ሌሎችን የሚያሳዝን፣ ፍቅር የሌለበት ሥራ ከሆነ ለጊዜው የሚያስደስት ቢመስል እንኳ በኋላ የማይወጡት ጭንቀት ውስጥ ያስገባልና “ሁሉ በሥርዓትና በአግባብ ይሁን” (፩ቆሮ. ፲፬፥፵) እንዳለ ቅዱስ ጳውሎስ ሥራችን ሁሉ በሥርዓትና በአግባብ ልንከውን ይገባናል።

• መጸለይ (ልመናችሁን አስታውቁ) (ፊልጵስዩስ ፬፥፮)

ቅዱስ ጳውሎስ አትጨነቁ ብቻ ብሎ አልተወንም፤ የሚያሳስባችሁን ነገር ሁሉንም በጊዜው በሚፈጽም በአምላካችሁ ፊት አቅርቡ ሲል፤ “ጌታ ቅርብ ነው። በነገር ሁሉ በጸሎትና በምልጃ ከምስጋና ጋራ በእግዚአብሔር ዘንድ ልመናችሁን አስታውቁ እንጂ በአንዳች አትጨነቁ።”ፊልጵስዩስ፬፥፮)ብሎናል። እንደ ግቢ ጉባኤ ተማሪ በግቢ ሕይወት ውስጥ ብዙ ለጭንቀት የሚጋብዙ ነገሮች አሉ፤ እነዚህን ልናልፋቸው የሚገቡት ግን እግዚአብሔር ሁሉን በጊዜው እንደሚያስተካክልልን በሙሉ እምነት እርሱን በጸሎት በመለመን ነው።

ነቢዩ ዳንኤልና ሠለስቱ ደቂቅን ስናስታውስ በባዕድ ሀገር በባቢሎን በነበሩበት ዘመን የአሕዛብን ምግብ እንዲመገቡ ሲሰጣቸው አይሆንም እያሉ ጥራጥሬ እየተመገቡ ሥጋ ከሚበሉት ይበልጥ አምረው ተገኝተዋል፤ ንጉሡ ላቆመው ሐውልት እንዲሰግዱ ሲገደዱ “አንሰግድም” ሲሉ ይደርስባቸው ከነበረው ጭንቀትና መከራ ሁሉ ይድኑ የነበረው ሁሌም እግዚአብሔርን ስላልረሱ ፤ ልመናቸውንና ምስጋናቸውን ወደ አምላካቸው ዘወትር ያቀርቡ ስለነበር ነው።

ስለሆነም ምንም ያህል የሚያስጨንቁ ሁኔታዎች ውስጥ ብንሆን እግዚአብሔርን አብሮን እንዲሆን ከጭንቀቱም ውስጥ እንዲያስወጣን መለመን ይገባል እንጂ ነገርን እያብሰለሰሉ መጨነቅ ተገቢ አይደለም።

• የእግዚአብሔርን ፈቃድ መፈጸም፣

“የእግዚአብሔር ፈቃድ እርሱም በጎና ደስ የሚያሠኝ ፍጹምም የሆነው ነገር ምን እንደ ሆነ ፈትናችሁ ታውቁ ዘንድ በልባችሁ መታደስ ተለወጡ እንጂ ይህን ዓለም አትምሰሉ።”(ሮሜ  ፲፪፥፪) እንደተባለ ማመዛዘን በሚችል ልቡናችን እንዲሁም በእግዚአብሐር ፈቃድ የተጻፉ መጽሐፍትን እያነበብን ቃሉንም እየሰማን እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኘውን ነገር ቅዱስ ፈቃዱንም ልናውቅ ይገባናል።

መጻሕፍት ገና ሳይጻፉ በሕገ ልቡና ስለ አምላኩ ተረድቶ የተከተለ አባታችን አብርሃምን ስንመለከት እኛም ልቡናችንን መርምረንን “ይህ ነገር እግዚአብሔርን ደስ አያሰኘውም” ብለን ልንተዋቸው የሚገቡ ነገሮች እንዳሉ እንረዳለን።

የፈረሰውን የእግዚአብሐርን ቤተ መቅደስ አጥር ቅጥር ያነጸውና “ከመጀመሪያውም ቀን ጀምሮ እስከ መጨረሻው ቀን ድረስ ዕለት ዕለት የእግዚአብሔርን የሕግ መጽሐፍ ያነብ ነበር።” (ነህ. ፰፥፲፰) የተባለለት ነህምያን ስናስብ ደግሞ የትኛውም ሁኔታ ላይ ብንሆን ቅዱሳት መጻሕፍትን መመልከት በእነርሱም ውስጥ እርሱ ባወቀ ያጻፋቸውን ፈቃዳቱን እና ትእዛዛቱን መመርመር ማወቅ እነርሱንም መፈጸም እንደሚገባ እንገነዘባለን።

ስለሆነም የግቢ ጉባኤ ተማሪዎች ዙሪያቸውና አካባቢያቸው በፍጥነት በሚለዋወጥ ዘመን ውስጥ የሚገኙ ናቸውና ቅዱስ ጳውሎስ “ለጌታ ደስ የሚያሰኘውን እየመረመራችሁ፥ እንደ ብርሃን ልጆች ተመላለሱ፣ ቀኖቹ ክፉዎች ናቸውና ዘመኑን ዋጁ፤ ስለዚህ የጌታ ፈቃድ ምን እንደ ሆነ አስተውሉ እንጂ ሞኞች አትሁኑ።” (ኤፌ. ፭፥፲) እንዳለ ዘመኑን እየዋጁ እንደ እግዚአብሔር  ፈቃድ መኖር ተገቢ ነው።

• የምንማረው ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ጭምር መሆኑን ማስተዋል፣

ቅዱስ ዳዊት በሕፃንነት ዘመኑ በአባቱ ቤት በጎች እየጠበቀ በነበረበት ዘመን በጎቹን ሊበላ የመጣን አንበሳ ታግሎ ያሸንፍ የነበረበትን ኃይል እግዚአብሔር ይሰጠው የነበረው፣ በእስራኤላውያን ላይ ይዘባበት የነበረውን ፍልስጥኤማዊውን ጎልያድን ማሸነፍ ይችል ዘንድ እያለማመደው ነው። “ዳዊትም ፍልስጥኤማዊውን በወንጭፍና በድንጋይ አሸነፈው፥ ፍልስጥኤማዊውንም መትቶ ገደለ፤ በዳዊትም እጅ ሰይፍ አልነበረም።”(፩ኛ ሳሙኤል ፲፯፥፶) እንደተባለ፣ እኛም አሁን የምንማረው ትምህርት እንዲሁ “ተምረው ተመረቁ” ለመባል ብቻ አይደለም፤ “ቅጥርን የሚጠግንን ምድሪቱንም እንዳላጠፋት በፈረሰበት በኩል በፊቴ የሚቆምላትን ሰው በመካከላቸው ፈለግሁ፤ ነገር ግን አላገኘሁም።”(ሕዝ. ፳፪፥፴) እንዳለ አምላካችን በነቢዩ ቃል፤ ለቤተ ክርስቲያን በጎደለባት በኩል ለመሙላት እንደ ምንማር ሁሌም ቢሆን ማስታወስና ማስተዋል ይገባናል።

3. ለእግዚአብሔር የምንሰጠው ደግሞ በእኛ አቅም መተግበር የማንችላቸው ጉዳዮችን ነው።

ከእኛ አቅም በላይ የሆኑና በእኛ ችሎታ ሊሆኑ የማይችሉ ነገሮችን ለእግዚአብሔር መስጠት ይገባናል፤ የግቢ ጉባኤ ተማሪዎች ከሚገጥሟቸው ከእነርሱም አቅም በላይ የሆኑ ነገሮች ውስጥ ሁለቱን እንመለከታለን።

• የማንፈልገው ዩኒቨርሲቲ ብንመደብ የእግዚአብሔር ፈቃድ መሆኑን መረዳት፣

አስቀድመን ታሪኩን ለምሳሌ ያነሣነውን የነቢዩ ዮናስን ታሪክ ስንመለከት፣ ዮናስ ከእግዚአብሔር ፊት የተሰጠውን ወደ ነነዌ የመሄድ ትእዛዝ በመሸሽ ኮብልሎ ነበር፤ ዕቅዱ ግን አልተሳካም፤ ታላቅ ማዕበል በሚሄድባት መርከብ ላይ ተነሥቶ፣ ወደ ባሕር ውስጥም ተጥሎ በዓሣ ሆድ ውስጥ መቀመጥ ግድ ሆኖበታል።

 ዮናስ የእግዚአብሔርን ፈቃድ ተቀብሎ የተመደበበት ቦታ ቢሄድ ይህ ነገር አይደርስበትም፤ አገልግሎቱንም ይፈጽም ነበር፤ እኛም በሕይወታችን በእግዚአብሔር ፈቃድ የሚሆኑ ከእኛ አሳብ እና ዕቅድ መሉ ለሙሉ የማይገናኙ ሁኔታዎች ይፈጠራሉ። ወዳልጠበቅነውና ወዳላሰብነው ዩኒቨርሲቲ መመደብንም ለመልካም ነው ብለን መቀበል ተገቢ ነው። እኛ መልካም ነው ብለን ያሰብነው ቦታ የምንጎዳበት ሁኖ እግዚአብሔር ጠብቆንም ይሆናል፤ በዚህኛው በተመደብንበትም የተሻለ የምንማርበት እርሱንም አገልግለን የምንከብርበት ስለሆነም ይሆናልና፤ ይህን የእግዚአብሔር ፈቃድ ነው ብሎ መቀበል ይገባል።

• ያልመረጥነው የትምህርት ዘርፍ ውስጥ ቢመድቡን የእግዚአብሔር ጥሪ መሆኑን መገንዘብ፣

ሌላው ለግቢ ተማሪ ፈታኙ ወደ ዩኒቨርሲቲ ሲገባ ሊማር ካሰበው የትምህርት ዘርፍ የተለየ የትምህርት ዘርፍ ውስጥ መግባት ነው፤ እግዚአብሔር ሰውን በተለያየ መንገድ ይጠራል፤ ወደ ተለያዩ ሁኔታዎች ውስጥ እንዲገባም በማድረግ ሰውን ወደ እርሱ ይስባል። ከእነዚህም አንዱ ወዳላሰብነው የትምህርት ዘርፍ መግባት ነው። እረኞች የነበሩትን ሳኦልና ዳዊትን ወደ ንግሥና፤ ቀራጭና ዓሣ አጥማጅ የነበሩትን ስምዖን፣ ጴጥሮስ ብሎ ወደ ሐዋርያነት፤ ለዳንኤልና ዮሴፍ በባዕድ ሀገር ከባርነት ወደ ባለሥልጣንነት፤ ሌሎችንም ከተወለዱበት ቀን ጀምሮ ይህ ይሆናል ብለው ወዳላሰቡት ከፍታ የጠራቸው የጠበቃቸው እግዚአብሔር በሁላችንም ላይ ልዩ ክቡር የሆነ ዓላማ አለውና፤ ጌታ ሆይ ይህን ጥሪ ለሕይወት አድርግልኝ ብለን ተቀብለን መማር፣ በተማርነውም ቤተ ክርስቲያንና ሀገርን ማገልገል ከሁሉም የግቢ ጉባኤ ተማሪዎች የሚጠበቅ ኀላፊነት ነው።

አሁንም ወንድሞቻንና እኅቶቻችን የግቢ ጉባኤ ተማሪዎች ያልተገባ መንገድን ትታችሁ የቅንነቱን፤ የኀጢአቱን ትታችሁ የንጽሕናውን፤ የሐሰቱን ትታችሁ የእውነቱን፤ የክፉውን ትታችሁ የበጎውን ፤ የጠቡን ትታችሁ የፍቅሩን፤ የመራገሙን ትታችሁ የመመራረቁን ልቡና የማባከኑን ትታችሁ የመሰብሰቡን፤ የማይገባውን ትታችሁ የሚገባውን፤ የማይመሰገነውን ትታችሁ የሚመሰገነው እርሱን ያዙ። ቅዱስ ጳውሎስ እንዳለን ጌታችን ቅርባችን ሁሌም ከጎናችን ነው፤ የሚያስጨንቃችሁን ነገርም ሁሉ በጸሎትና በምልጃ ከምስጋና ጋራ በእግዚአብሔር ዘንድ ልመናችሁን አስታውቁ እንጂ በአንዳች አትጨነቁ።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!!!

ከመምህር ተስፋማርያም ክንዴ

ወርኀ ጳጉሜን

ጳጕሜን የሚለው ቃል ኢፓጎሜን(epagomene) ከሚለው የግሪክ ቃል የተገኘ ሲሆን ትርጕሙም የተረፉ ትርፍ ቀናት ማለት ነው። ከምን የተረፈች ካልን ዘመኑ በዓመት ዓመቱ በወራት ወራቱ በሳምንት ሳምንቱ በቀናት ቀናቱ በኬክሮስ ኬክሮሱ በካልዒት ካልዒቱ በሣልሲት ሣልሲቱ በራብዒት ራብዒቱ በሐምሲት ሐምሲቱ በሣድሲት ሲለካ ከዓመታቱ የተረፈች ማለት ናት። የተረፈችውን የቁጥር ሊቃውንት ከኬክሮስ ባነሱ በካልዒት በሣልሲት በራብዒት በሐምሲትና በሳድሲት ቀምረው ሰፍረው አምስት ዕለት ከ፲፭ኬክሮስ አድርገው ይህችንም ጳጕሜን ብለዋታል። ከዚህም ፲፭ ኬክሮስ በአራት ዓመት አንዴ በዘመነ ሉቃስ መጨረሻ በዘመነ ዮሐንስ መጀመሪያ ጳጕሜን ስድስት የሚያደርጋት ነው።

አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ በመዝገበ ቃላት መጽሐፋቸው ጳጉሜንን እንዲህ ይተረጕሟታል፤ ጳጉሜን ማለት ጭማሪ ተውሳክ፣ አምስት ቀን፣ ከሩብ፣ ከዐውደ ወር ተርፎ በዓመቱ መጨረሻ የተጨመረ ስለሆነ ትርፍ ተጨማሪ ማለት ነው፡፡ (አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ መዝገበ ቃላት፣ ገጽ ፱፻፭)

እንዲሁም ጳጉሜን ማለት በፅንሰ ሐሳብ ደረጃ ፀሐይ ከገባች በኋላና ከመውጣቷ በፊት ለተወሰነ ሰዓት የምታበራው ጎህ ብርሃን ማለት ነው።“ይህም የብርሃን መጠን ምን ያህል ነው?” ከተባለ  በቀን ፀሐይ ከመግባቷ በፊት ፳፮ ካልኢት ፲፭ ሣልሲት ፴ ራብዒት ከገባች በኋላም እንዲሁ ፳፮ ካልኢት ፲፭ ሳልሲት ፴ ራብዒት ሆኖ በድምሩ በቀን ፀሐይ ከመውጣቷና ከገባች በኋላ ያለው የብርሃን መጠን ፶፪ ካልዒት ከ፴፩ ሣልሲት ይሆናል። ጳጒሜን ማለት ይህ ፀሐይ ከመውጣቷ በፊትና ከገባች በኋላ ያለው ብርሃን ነው።ይህንም የዘመን አቆጣጠርን የሚያጠኑ ሊቃውንት በአንድ ላይ እየሰበሰቡ ሲያሰሉት በዓመት ፭ቀን በ፬ኛው ዓመት አንዴ ደግሞ ፮ኛዋ የጳጉሜን ዕለት ይሰጣል።

ኢትዮጵያውያንና ሌሎችም ኢትዮጵያን የመሰሉ ለምሳሌ እንደ ግብፅና ኤርትራን የመሳሰሉ ሀገራት ብቸኛ የባለ ፲፫ ወር ባለጸጋ መባላቸው ግን ዕለቷ በሌሎች አልኖር ብላ ሳይሆን ሌሎች እንዲሁ በዘፈቀደ ከሌላው ወር ጋር ደርበው ሲያከብሯት ኢትዮጵያና መሰል ሀገራት  ግን ከላይ ከኬክሮስ እስከ ሳድሲት ባሉት ጥቃቅን የጊዜ መስፈሪያዎች ሰፍረን ቀምረን ስለምናውላት ነው። ሌሎች ግን እንዲሁ በዘፈቀደ ከወራቸው ጨምረው ያውሏታል ለምሳሌ ምዕራባውያንን ብንወስድ ቅድመ ልደተ ክርስቶስ በ፵፮ ዓ.ዓ ጁልየስ ቄሳር በቀመረው የጁሊያን አቆጣጠር ላይ ዐራቱን ወር ፴፩ ዕለት የቀሩት ፯ቱን ፴ አንዷን የካቲት ወይም እነሱ አሽባጥ የሚሏትን በሦስቱ ዓመት ፳፰ በ፬ኛው ዓመት ፳፱ አድርገው ያከብሯታል።

 የአምስተኛዋ ጳጉሜን ተግባር

አምስተኛዋ ጳጉሜን “ዕለተ ምርያ ወይም ”የተመረጠች ቀን” አንድም ዕለት ኅሪት ዕለተ መድኃኒት ትባላለች (አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ መዝገበ ቃላት፣ ፲፱፻፵፰፣ ገጽ ፮፻፰) ዕለተ ምርያ ይህን ስያሜ ካገኘችበት ምክንያት አንዱ የጌታችን ልደት የምታሳውቅ በመሆኗ ነው። የጌታ ልደት ምን ጊዜም ቢሆን ይህች ቀን የዋለችበትን ዕለት አይለቅም። ይህም በመሆኑ በ፬ኛው ዓመት አንዴ የጌታ ልደት በ፳፰ ይውላል ወይስ በ፳፱ የሚለውንም ለማወቅ ይህችው ዕለት የዋለችበትን ዕለት ይዘን ብንቆጥር ታኅሣሥ ፳፰ የጌታ ልደት ሆኖ ስለምናገኘው ነው። ከዚህም የተነሣ አንዳንዴም ሱባዔ ልደት እየተባለች ትጠራለች።

በስድስተኛዋ ጳጉሜን ወይም በዘመነ ሉቃስ ሌሎች በዓላት ከዘመን መለወጫ ጀምሮ አንድ አንድ ቀን ወደፊት ሲገፉ ልደት ደግሞ ይባስ ብሎ አንድ ቀን ወደኋላ ተስቦ የሚከበርበት ምክንያት ለኢትዮጵያውያን የዘመን መነሻችን የጌታ ልደት ስለሆነ ነው። ለልደት ደግሞ ጥንቱ ፅንሰት ነው፤ የጌታ ፅንስ መጋቢት ፳፱ ቀን ነው። ከዚህ ጀምረን (፪፻፸፭) ቀን ፱ ወር ከ፭ ቀን የሚፈጸምበት በሦስት ዓመት በ፳፱ ሆኖ በ፬ኛው ዓመት ጳጉሜን ስድስት በምትሆንበት በዘመነ ዮሐንስ ከፅንሰቱ ጀምሮ ፱ ወር ከአምስት ቀን ለመጠበቅ ሁልጊዜ የጌታን ልደት ፳፰ ይከበራል፡፡

ይህንም ከድሜጥሮስ በኋላ የተነሡ ፫፻፲፰ ሊቃውንት አባቶቻችን ተስማምተውበት እስከ አሁን ሲያከብሩት መጥተዋል፡፡ እኛም ከእነርሱ ሃይማኖት ስለማንወጣ እስከ አሁንም እያከበርን ነው፤ ወደፊትም እናከብራለን። በሌሎች ሀገራት ዘንድ ግን የልደት በዓል እንደኛ በሦስቱ ዓመት ፳፱ በ፬ኛው አንዴ በ፳፰ እንደምናከብረው ከፍና ዝቅ የማይልበት ምክንያቱ ምንድን ነው ካልን ዕለተ ሠግርን(አዕዋዲትን)ማለት ፮ኛዋን ጳጒሜ እንደፈለጉ በ፬ኛው ዓመት ከአሽባጥ(የካቲት) ላይ ጨምረው ስለሚያውሏት ነው።(አቡሻክር ገጽ ፰፻፸) «ቀዳሚ በዓል ዘውእቱ ዕለተ ልደቱ ለክርስቶስ አመዕሥራ ወሐሙሱ ለታስዕ ወርኅ በኁልቆ ዕብራውያን ወበሐሳበ ግብጻውያን አመ ዕሥራ ወተስዑ ለወርኀ ታኅሣሥ ዘውእቱ ራብዓይ ወርኅ ግበሩ፤ የመጀመሪያው በዓል የክርስቶስ ልደት ነው፡፡ ይኸውም በዕብራውያን አቆጣጠር በዘጠነኛው ወር በ፳፭ኛ ቀን በግብጻውያንና በኢትዮጵያውያን አቆጣጠር በታኅሣሥ ወር በ፳፱ኛው ቀን ታደርጋላችሁ ተብሎ ተወስኗል። (ዲድ፣ አንቀጽ ፳፱፣ ገጽ ፴፯)

ስድስተኛዋ ጳጕሜን

ስድስተኛዋ ጳጕሜን ሠግረ ዮሐንስ (ዮሐንስ ሳይውልባት የምታልፍ ዕለት) ትባላለች ይህችንም ዕለት ወንጌላውያን ተከፋፍለው ይመግቧታል እንጂ እንደ አምስተኛዋ ዕለት ለዐራቱም ወንጌላዊያን ሙሉ ሆና ስለማትደርስና ከሱባዔ ገብታ ስለማትቆጠር ነቢዩ ሄኖክም አልቆጠራትም።(ኩፋ ፯፥፴)

ጳጒሜን ጭማሪነቷ ለዘመን ብቻ ሳይሆን የመንግሥት ሠራተኛውም ያለደመወዝ ጨምሮ የሚሠራት ዕለት ናት፤ በኢትዮጵያ በቀን ሠርቶ የዕለቱን ከሚያገኝ ሠራተኛ በቀር ደመወዝ የማይከፈልባት ዕለት ናት፤ ደመወዝም ብቻ ሳይሆን ቤት የሚከራዩ ሰዎችም በጭማሬ የሚኖሩባት ዕለት ናት እንጂ መስከረም ላይ የቤት ኪራይ ሲከፍሉ የጳጒሜን ጨምራችሁ ክፈሉ አይባሉም። ይህ ጳጒሜን ልዩ ያደርጋታል። ከዚህም በተጨማሪ በኦርቶዶክስ አማኞች ዘንድ ሁሉም ኦርቶዶክሳዊያን በጸበል ያሳልፏታል፤ “ስለምን ነው?” ቢሉ በዚህን ዕለት ውኃው ሁሉ የሚባረክበት ነው፤ ይህም ብቻ ሳይሆን እህልንም የወር ያክል እንደምታሳድግ ገበሬዎች ሳይቀር ይመሰክሩላታል። ርኅወተ ሰማይም የሚከበረው በዚሁ በጳጕሜን ዕለት ነው።

ኢትዮጵያውያን ጳጕሜን እንደሌሎች ሀገራት ከወራቸው ደርበው ቢያከብሯት ምን ችግር ይፈጥራል?

መጀመሪያ ሃይማኖታዊ ችግሮችን ነው። ኢትዮጵያ አሁን ኃያላን ነን የሚሉት ሀገራት ሳይኖሩ የራሷን የዘመን አቆጣጠር የራሷን ታሪክ ባህልና ሃይማኖት ይዛ የቆየች ሀገር ናት። ስንኳንስ ምዕራባውያን በቅርብ የመጡት ቀርቶ ለቀደምት እስራኤላውያን እንኳን እግዚአብሔር ማስተማሪያ ያደረጋት ኢትዮጵያ መሆኗን መጽሐፍ ቅዱስ ይመሰክራል። እናንተ እስራኤላውያን ለእኔ እንደ ኢትዮጵያ ሰዎች አይደላችሁምን እንዲል። (አሞ.፱፥፯)

ስለሆነም በራሷ የዘመን አቆጣጠር መሠረት አጽዋማትን አውጥታ ከመጾም አልፋ በዓላትንም በየዕለቱ ታከብራለች። ከእነዚህ በዓላት መካከል ዕለተ ምጽአትንና ርኅወተ ሰማይን በጳጕሜን ወር ታከብራለች። ዕለተ ምጽአት በዋናነት በዓመት ሦስት ጊዜ ይታሰባል፤ የመጀመሪያው በዐቢይ ጾም እኩሌታ የደብረ ዘይት ሲሆን ፪ኛው ደግሞ በዚሁ ፲፫ኛ ወር ብለን በምናከብረው በጳጉሜን ወር ነው፡፡ ሌላው ሦስተኛው በኅዳር ወር መጨረሻ ቅድመ በዓለ ስብከት ነው።

እንግዲህ ሦስት ጊዜ ማሰባችን ጌታ ሦስት ጊዜ የሚመጣ ሆኖ ሳይሆን መታሰቢያ ነው፡፡ በጎላውና በዐዋጅ የሚከበርበትን መሠረት ስናደርግ በዓመት ሦስት ጊዜም ብቻ ተባለ እንጂ ሰው ሁልጊዜ ከኃጢአት ተከልክሎ ዕለተ ሞቱንና ዕለተ ምጽአትን ማክበር እንዳለበት ለሁሉም ኦርቶዶክሳውያን ግልጽ ነው። በዚህ ቀን ዕለተ ምጽአትን ስናስብ ክረምቱን በጨለማ መስለን አዲሱን ዓመት ደግሞ በቀን መስለን ከጨለማ ወደ ብርሃን ከአሮጌው ወደ አዲሱ ዓመት ያሸጋገርከን ብለን ጳጕሜን መሸጋገሪያ አድርገን እናከብራታለን። ዕለተ ምጽአትን እንድናስብ ደግሞ ጌታ በማቴዎስ ወንጌል ምዕራፍ ፳፬ እና ፳፭ አስተምሮናል ስለዚህ ጳጕሜን ከሌላው ወር ተደርባ ትዋል ካልን ዕለተ ምጽአትን እንዳናስብ ይሆናል ማለት ነው።

ሁለተኛው ርኅወተ ሰማይ (የሰማይ መከፈት) የሚከበረው በዚሁ ወር በጳጕሜን ፫ ነው። ርኅወተ ሰማይ (የሰማይ መከፈት) መጽሐፍ ቅዱሳዊ ነው። በሰማይ መከፈት መዘጋት ኑሮ ሳይሆን ያልታየ ምሥጢር የሚታይበት ስለሆነ ነው። በኖኅ ዘመን ሰማይ እንደተከፈተና የጥፋት ውኃ እንደዘነበ እናስታውሳለን፤ በሐዲስ ኪዳን ደግሞ ጌታ ሲጠመቅ አሁንም ለምሕረት ሰማይ እንደተከፈተ መጽሐፍ እንዲህ በማለት ይነግረናል “ወተጠሚቆ እግዚእ ኢየሱስ ክርስቶስ ሶቤሃ ወፅአ እማይ ወናሁ ተርኅወ ሎቱ ሰማይ፤ ጌታ ተጠምቆ ያን ጊዜ ከውኃው ወጣ፤ እነሆ ሰማይ ተከፈተ” ይልና ይህን ተርጕሞ የሰማይን መከፈት ሲያትት “አሁን በሰማይ መከፈት መዘጋት ኑሮበት አይደለም፤ የተዘጋ ቤት በተከፈተ ጊዜ በውስጥ ያለ ዕቃ እንዲታይ ያልታወቀ ምሥጢር ተገለጸ ሲል ነው” ይላል፡፡ (ማቴ. ፫፥፲፮ ትርጓሜ) ይህም የሚሆነው ዕለቱ የመጀመሪያው በጳጕሜን ሦስት ቀን ነው። በመሆኑም ቤተ ክርስቲያናችን የመጀመሪያውን ርኅወተ ሰማይ የምታከብረው በዚሁ ወር ጳጉሜን ሦስት ቀን ነው።

በዚህ ቀን ጸሎት የሚያርግበት የበሽታ ፈውስ ለማግኘት ጸበል የሚጠጣበት  ከእግዚአብሔር ዘንድ በረከት የሚገኝበት ዕለት ነው ተብሎ ስለሚታመን ምእመናን ሰብሰብ ብለው ጸሎት የሚያደርሱበት ዕለት ስለሆነ ነው። ይህ ማለት ግን እግዚአብሔር በሌላው ቀን ጸሎት አይቀበልም ማለት አይደለም።

ሦስተኛው በጨረቃ ዑደት ላይ የሚፈጠር ችግር ነው። ፀሐይም ጨረቃም የራሳቸው ዑደት እንዳላቸው ይታወቃል እንደ አጠቃላይ ፀሐይና ጨረቃ ዑደታቸውን በመስከረም አንድ ሲጀምሩ ጨረቃ በነሐሴ ፳፬ ፀሐይ ደግሞ በጳጉሜን ፭ የዓመት ጉዟቸውን ይጨርሳሉ ለይተን የዘንድሮውን ማለትም የ፳፻፲፰ ዓ.ም የጨረቃን ጉዞ ስናይ ደግሞ ጨረቃ የነሐሴ ወር ጉዞዋን ነሐሴ ፯ ቀን ትጨርሳለች የመስከረም ጨረቃ ነሐሴ ፰ ቀን ፳፻፲፰ዓ.ም ተወልዳለች የመስከረም ጨረቃ ፳፱ ቀን ስለሆነ ከነሐሴ ፳፪ እንይዛለን ጳጉሜን ፭ ሲደመር ፳፯ ይሆናል ይህን ፳፱ ለማድረግ ከመስከረም ፪ ስናመጣ የመስከረም ወር ጨረቃ መስከረም ፪ ያበቃና የጥቅምት ጨረቃ መስከረም ፫ ቀን ፳፻፲፱ ዓ.ም ትወለዳለች። እንዲህ እያለ ዑደቱ የሚቀጥል ሲሆን የጳጉሜን ዕለት ከሌላው ጋር እንደርብ ብንል ግን የአንዱ ወር ጨረቃ ከአንዱ ወር ጋር የተደባለቀ ይሆንብናል።

እንዳጠቃለይ ሀገራችን ኢትዮጵያ የራሷ የዘመን መቁጠርያ ቀመር ያላት፣ ፲፫ ወራት ፩ ዓመት ብላ በመቁጠር የ፫፻፷፭ ቀን በፀሐይ (solar calendar) ፫፻፶፬ የጨረቃ መቁጠርያ (lunar calendar) በ፲፪ ወራት ክፍፍል ከ፴ ቀናት ሲያልፍ ጳጉሜን ፲፫ኛ ወር አድርጋ በመጠቀም ልዩ ሆና ትታያለች።

ወርኀ ጳጉሜን በትውፊት እንደሚነገረው ፴ ቀናት ካሏቸው ወራት እኩል አዝርዕት የሚያድጉባት “የበረከት ወር” በመባል ትጠራለች፤ በዚህም የተነሣ ባለቅኔው “ይብል ጳጉሜን በቃለ ጳጉሜን መርህ፣ ሐፂር ቆምየ ወልቡናየ ነዊኅ፣ መምህር ጳጉሜን ቁመቴ አጭር ቢሆንም ልቤ ግን ረጅም ነው አለ” በማለት የወርኀ ጳጕሜን ትሩፋት ብዙ እንደሆነ አመሥጥረውታል። የዓመቱ ጸሎት የሚያርግበት መሆኑን ይታመናል፤ ይህንን በመረዳት ምእመናን ሱባዔ ይዙበታል፤ የፈቃድ ጾም ይጾሙበታል፤ ጸበል ይጸበሉበታል። የዳግም ምጽአት መታሰቢያ እንደመሆኑ በዚህ ቅዱስ ተግባር መጠንከር ይገባናል።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር አሜን።

ከመ/ር ጌራ ሞገስ

ቅዱስ ተማስ ዘመርዓስ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በታሪኳ በመጻሕፈ ስንክሳር ነሐሴ ፳፬ ቀን ከምትዘክራቸው ሐዋርያውያን አባቶች ውስጥ አንዱ የሆነው ቅዱስ ቶማስ ዘመርዓስ (የመርዓስ ኤጲስቆጶስ) ታሪክ እጅግ አስደናቂና ለቤተ ክርስቲያን መሪዎች አርአያነት ያለው ነው።

1. ትውልዱና ትምህርቱ

በሆድ ሳልሠራህ አውቄሃለሁ፥ ከማሕፀንም ሳትወጣ ቀድሼሃለሁ፥ ለአሕዛብም ነቢይ አድርጌሃለሁ።” (ኤር.፩፥፭) የሚለው የነቢዩ ቃል የተፈጸመለት ታላቅና ቅዱስ ሐዋርያዊ አባት ለአገልግሎት የተፈጠረ ዕንቍ የቤተ ክርስቲያን አባት ነው።

ትውልድና ጥሪ

ምንም እንኳን በመጽሐፈ ስንክሳር ላይ የወላጆቹ ስም ባይጠቀስም ቅዱስ ቶማስ የተወለደውና ያደገው በቅድስት ቤተ ክርስቲያን እቅፍ ውስጥ ሲሆን፣ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለዚህች ዓለም ብርሃን እንዲሆን የመረጠው የከበረ ዕቃ ነው (ንዋይ ኅሩይ)፣  በመጽሐፈ ስንክሳር እንደሰፈረው እርሱ አስቀድሞ በጾም፣ በጸሎት፣ በሰጊድ እና በመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ቀንና ሌሊት ተጠምዶ የሚኖር፣ ሕጉንና ሥርዓቱን የሚጠብቅ ቅዱስ አባት ነበር። (መጽሐፈ ስንክሳር ነሐሴ ፳፬)

መንፈሳዊ ማዕረግ

በሐዋርያዊ አገልግሎቱ ብቁ ሆኖ በመገኘቱ “መርዓስ” ለሚባል አገር ኤጲስቆጶስ (ሊቀ ጳጳሳት/እረኛ) ሆኖ ተሾመ፤ የማዕረጉም ስም ከዚህ በመነሳት “ቶማስ ዘመርዓስ” ተብሎ ይጠራል። 

2. ሐዋርያዊ አገልግሎቱና ወንጌልን ስለመስበኩ

“በገዛ ደሙ የዋጃትን የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ትጠብቁአት ዘንድ መንፈስ ቅዱስ እናንተን ጳጳሳት አድርጎ ለሾመባት ለመንጋው ሁሉና ለራሳችሁ ተጠንቀቁ።” (ሐዋ. ፳፥፳፰)

ይህንን አምላካዊ ቃል መሠረት በማድረግ ኀላፊነቱን በትጋት የተወጣ ታላቅ አባት ነው።

እረኛዊ ኃላፊነት

ኤጲስቆጶስ ሆኖ ከተሾመበት ቀን ጀምሮ የመንጋውን (የሕዝቡን) ነፍስ ለመጠበቅ እንደ እውነተኛ እረኛነቱ ራሱን አሳልፎ ሰጠ። ሕዝቡን በቅን ሃይማኖትና በትምህርተ ወንጌል አጸና።  በዚህም ሐዋርያትን ምሳሌ በማድረግ ወንጌልን ከዳር እስከ ዳር በመስበክ፣ ሕዝቡን ከጣዖት አምልኮ እግዚአብሔርን ወደ  ማወቅ ለመመለስ ታላቅ ትጋት አሳይቷል። 

3. ዕቅበተ እምነት (Apologetic) እና ተጋድሎ ከአላዊው ንጉሥ (ዲዮቅልጥያኖስ) ጋር 

የመከራው ዘመን

በመጽሐፈ ስንክሳር እንደተዘገበው(ነሐሴ ፳፬) በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ ክርስቲያኖች እጅግ የጸኑበትና መከራን የተቀበሉበት በዘመነ ዲዮቅልጥያኖስ (ዓላዊውና ሰይጣናዊው ንጉሥ) ክርስቲያኖች ላይ ከፍተኛ ስደት ታወጀ። ዲዮቅልጥያኖስና መኳንንቱ ክርስቶስን እንዲክዱና ለጣዖት እንዲሰግዱ አስገደዱ።  ይህ ቅዱስ ግን እንዲህ የሚለውን የመጽሐፍ ቃል በማሰብ ለመከራው አልተንበረከከም።

“ሁሉን በሕይወት በሚጠብቅ በእግዚአብሔር ፊት በጴንጤናዊውም በጲላጦስ ዘንድ መልካሙን መታመን በመሰከረ በክርስቶስ ኢየሱስ ፊት አዝሃለሁ፤ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እስኪገለጥ ድረስ ያለ እድፍና ያለ ነቀፋ ሆነህ ትእዛዙን ጠብቅ።” (፩ኛ ጢሞ ፮፥፲፫-፲፬)

መከራውን እና ስቃዩንም በዚህ መልኩ ተሻግሮታል፦

ጽኑ ዕቅበተ እምነት

ቅዱስ ቶማስ ጭፍሮች ጎትተውና ደሙን አፍስሰው ወደ መኰንኑ ፊት (“ለአማልክት ስገድ” በሚል) ባቀረቡት ጊዜ በሃይማኖቱ ጸንቶ፦ 

“እኔ ከሕያው እግዚአብሔር ልጅ ከጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ በቀር ለረከሱ ጣዖታት የሚሰግድ ሁሉ የተረገመ ነው!” በማለት ፊት ለፊት በመግለጽ የሐዋርያዊ ዕቅበተ እምነት ምሳሌ ሆኗል። (መጽሐፈ ስንክሳር ዘነሐሴ ፳፬)

ከባድ ስቃይና የ፳፪ ዓመታት እስር

መኰንኑም ይህ ቅዱሱ በእግዚአብሔር ጸንቶ ሃይማኖቱን በመጠበቁ ተቆጥቶ ከባድ ሥቃይ አደረሰበት። ይሁን እንጂ ቅዱሱ በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ ኃይል ጸንቶ ስሕተታቸውን ይዘልፍና ይከራከርባቸው ነበር። በዚህም የተነሣ በጨለማ ቤት ውስጥ ለሃያ ሁለት ዓመታት ተጥሎ ኖረ። ከሀድያንም በየዓመቱ እየገቡ ህዋሳቱን (አፍንጫውን፣ ከንፈሮቹን፣ ጆሮዎቹን፣ እጆቹንና እግሮቹን) እየቆረጡ አካሉን አጎሳቆሉት፤ እርሱ ግን በሆነው ሁሉ እግዚአብሔርን “ተመስገን” በማለት በጽናት ኖረ።  (ዝኒ ከማሁ)

በመታገሣችሁም ነፍሳችሁን ታገኛላችሁ። (ሉቃ. ፳፩፥፲፱)

4. ከቤተ ክርስቲያን ታሪክና ከኒቅያ ጉባኤ ጋር ያለው ቁርኝት

የንጉሥ ቆስጠንጢኖስ መነሣትና መፈታት

በእግዚአብሔር ፈቃድ ክርስቶስን የሚያከብረው ጻድቁ ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ በነገሠ ጊዜ በሀገሮች ሁሉ በወህኒ ቤት ያሉ ክርስቲያን እስረኞች እንዲፈቱ አዘዘ። በአንዲት ክርስቲያናዊት ሴት አማካኝነት መረጃው ደርሶ ካህናቱ ወስደው ከአስከፊው እስር ቤት አወጡት። 

የኒቅያ ጉባኤ (፫፻፳፭ ዓ.ም.)

ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ የብፁዓን አባቶችን የ፫፻፲፰ቱ ሊቃውንት ጉባኤ በኒቅያ ሃገር ባሰባሰበ ጊዜ፣ ቅዱስ ቶማስ ዘመርዓስ ከጉባኤ አባላት አንዱ ነበር። ንጉሡ ወደ እርሱ ቀርቦ የተቆረጡ ሕዋሳቱን እየተሳለመ፣ በዕድሜና በገድል ላበረከተው አስተዋጽኦ ክብር ሰጥቶለታል። በጉባኤውም አርዮስን ከነተከታዮቹ አውግዘው በመለየት “ዘዕሩይ ምስለ አብ በመለኮቱ፤ በመለኮቱ ከአብ ጋር የተካከለ ነው” በማለት ጽንዕት ሃይማኖትን አጽንተዋል። 

5. ዕረፍቱ

ከኒቅያ ጉባኤ በኋላ ቅዱስ ቶማስ ወደ መንበረ ሢመቱ (ወደ መርዓስ) ተመልሶ ሕዝቡን አጠናክሮ፣ ሃይማኖትን አስተምሮ፣ መልካሙን ገድል ፈጽሞ ነሐሴ ፳፬ ቀን በሰላም አርፏል። ቤተ ክርስቲያናችንም የዚህን ታላቅ ሐዋርያና ሰማዕት መታሰቢያ በየዓመቱ ነሐሴ ፳፬ ቀን በደማቅ ሁኔታ ታከብረዋለች። 

“መልካሙን ገድል ተጋድዬአለሁ፥ ሩጫውን ጨርሼአለሁ፥ ሃይማኖትን ጠብቄአለሁ ወደ ፊት የጽድቅ አክሊል ተዘጋጅቶልኛል፥ ይህንም ጻድቅ ፈራጅ የሆነው ጌታ ያን ቀን ለእኔ ያስረክባል፥ ደግሞም መገለጡን ለሚወዱት ሁሉ እንጂ ለእኔ ብቻ አይደለም።” (፪ኛ ጢሞ. ፬፥፯-፰) የሚለውን የሐዋርያው ቃል በተግባር ፈጽሟል።

እንዳጠቃላይ ቅዱስ ቶማስ ዘመርአስ የደረሰበት መከራ የተጋደለውን የወንጌል ተጋድሎ መቼም ዘርዝረን አንፈጽመውም፤ ትልቁ ነገር “ተዘከሩ መኳንንቲክሙ ዘነገሩክሙ ቃለ እግዚአብሔር፤ የእግዚአብሔር ቃል የነገሯችሁን ዋኖቻችሁ አስቡ” ብሎ ቅዱስ ጳወሎስ እንደመከረን (ዕብ. ፲፫፥፯) የደረሰበትን መከራ በቃል ብቻ ሳይሆን በሕይወት የነገረንን የወንጌል እውነታ ተመልክተን በክርስትናችን መጠንከር የገባናል፤ የቅዱስ ቶማስ ዘመርዓስ ጸሎትና በረከት ከእኛ ጋር ይሁን።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድነግል ወለመስቀሉ ክቡር አሜን።