ከመምህር አበበ ፍቅሬ

̎ስንዱ እመቤት” የሆነችው ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ለሀገራችን ኢትዮጵያ ሀገራዊ የዘመን አቆጣጠር፤ (calendar) ሰርታ ያስረከበች እንደመሆኗ መጠን የእያንዳንዱ የነገረ መለኮት አስተምህሮ፣ ሥርዓተ አምልኮ፤ (Liturgical worship) ፣ አጽዋማት፤ (fasts) ፤ ክብረ በዓላት እኒህን የመሳሰሉ ሁሉ የምታከናውነው ከታላቁ መጸሐፍ ቅዱስ መሠረት አድርጋ በዘመን ቀመር ነው። (ዘፍ. ፩፥፲፬)

ዓመት፣ ወር፣ ሳምንት፣ ቀን፣ ሰዓት እያለ እስከ ሣድሲት መለኪያ በዘመን መስፈሪያ ውስጥ አካታ ቀመራትን ከጥንታት እንደ ̎ድርና ማግ” አሰናኝታ ወቅቶችን በሚገባ አሰናድታ ስትዋጅ እነሆ ሦስት ዐሥር ምእት ዓመታትን ዘልቃለች።

ኢትዮጵያዊው የዜማ ደራሲ ቅዱስ ያሬድ ዐቢይ ጾምን ከአስተምህሮ አንጻር በስምነት ሣመንታት መክፈሉ እሙን ነው። የቤተ ክርስቲያናችን ሊቃውንት ሥግው ቃል ክርስቶስ ሰው ከመሆኑ በፊት የነበረብንን የሞት ጥላ እንዲሁም የጌታችንን መከራ መስቀል አመጸኛው አዳምን ነፃ ለማውጣት እንደ አመጸኛ ተቆጥሮ የደረሰብን ስቃይ ሁሉ በዓይነ ኅሊናችን ስለን በመከራው ተባብረን በትንሣኤው አንድ እንድንሆን (ሮሜ ፮፥፭) በሚል የዐቢይ ጾም ሳምንታት የመጨረሻዎቹ አምስቱ ቀናት ሰሙነ ሕማማት በሚል ጠርቷቸዋል። የእያንዳንዱ እለታት ከአስተምህሮ ጋር በተያያዘ የራሳቸው ስያሜ ያላቸው ሲሆን፤ የመጀመሪያው የሕማማት እለት ሰኞ ̎መርገመ በለስ፤ የበለስ መረገም” በሚል ተጠርቷል።

ስለበለስ መረገም

̎በማለዳም ወደ ከተማ ሲመለስ ተራበ። በመንገድም አጠገብ በለስ አይቶ ወደ እርስዋ መጣ፤ ከቅጠልም ብቻ በቀር ምንም አላገኘባትምና፦ ለዘላለሙ ፍሬ አይገኝብሽ አላት፤ በለሲቱም ያንጊዜውን ደረቀች።” (ማቴ. ፳፩፥፲፰-፲፱) እንደሚለን ቅዱስ ማቴዎስ አምላካችን በሕጻናቱ አንደበት እንደተመሰገነ ወደቢታንያ አቀንቶ ሰለነበረ ከቢታንያ ሲመለስ ተርቦ ወደበለስ እንደሄደ፣ ፍሬ እንዳላገኘና እንደረገማት ነው የሚያስረዳን።

የአንድምታ ሊቃውንት በትርጓሜ ወንጌል እንዳስቀመጡት በለስ ለሚለው የተለያዩ ትርጉም ሰጥተው ይበይኑታል፤ በዚህም መሠረት

በለስ ቤተ እስራኤል ነው፤ ̎ሕዝበ እግዚአብሔር፤ የእግዚአብሔር ሕዝብ፣ አምላከ እስራኤል፤ የእስራኤል አምላክ” ተብሎ በስሙ የተጠሩት፣ በስማቸው የተሰየመው እንደውም ̎ወልድየ ዘበኲርየ፤ የበኲር ልጄ” ብሎ በቁልምጫ የሚጠራቸው፤ ̎መጽአ ኃበዚአሁ፤ የእርሱ ወደ ሆኑት ወደ ወገኖቹ መጣ።” (ዮሐ. ፩፥፲፩) ብሎ ዮሐንስ በወንጌሉ እንደ ነገረን ወዳጆቹ ተብለው የሚጠሩት ናቸው።

መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚነግረን በጠላት እጅ ቢወድቁ በዐሥር ታላላቅ ተአምራት ያስለቀቃቸው፣ ፈርዖን እግር ለእግር ቢከታተላቸው በባሕር ያሰጠመላቸው፤ ከአለት ውሀ አፍልቆ ያጠጣቸው፤ ከሰማይ መና አውርዶ የመገባቸው፤ ወደ ከነአን መርቶ ያወጣቸው፤ አሕዛብን አስለቅቆ ከነአንን በመሐላው መሰረት ያወረሳቸው፤ ሲያምጹ እንደልጅ አማሌቃውያንን አስነስቶ የቀጣቸው መልሰው ሲያለቅሱ ደግሞ በወዳጆቹ የታደጋቸው፤ አምላክ ሰው ሆኖ በመካከላቸው ተገልጦ “እውነት እላችኋለሁ፥ ብዙዎች ነቢያትና ጻድቃን የምታዩትን ሊያዩ ተመኝተው አላዩም፥ የምትሰሙትንም ሊሰሙ ተመኝተው አልሰሙም።” (ማቴ. ፲፫፥፲፯) ፤ ̎አባታችሁ አብርሃም ቀኔን ያይ ዘንድ ሐሤት አደረገ፥ አየም ደስም አለው።” (ዮሐ. ፰፥፶፮) እያለ ቢነግራቸውም ̎ገና አምሳ ዓመት ያልሆነህ አብርሃምን አይተሃልን? አሉት ̎ (ዮሐ. ፰፥፶፯) እንዲያውም “ስለዚህ ሊወግሩት ድንጋይ አነሡ፤ ኢየሱስ ግን ተሰወራቸው ከመቅደስም ወጥቶ በመካከላቸው አልፎ ሄደ።” (ዮሐ. ፰፥፶፱) እንዲል በሥጋ መገለጡን ሲያዩ ሰውነቱን እንጂ መለከታዊ አካሉን ማየት አልቻሉም፤ ብሉየ መዋእል ጌታን በዕድሜ ገድበውታል። ̎…እነርሱ ግን አልተቀበሉትም።” ዮሐ. ፩፥፲፩) እንዲል ካዱት።

“አብርሃም አባት አለን እንደምትሉ አይምሰላችሁ፤” (ማቴ. ፫፥፱) “መልሰውም፦ አባታችንስ አብርሃም ነው አሉት። ኢየሱስም፦ የአብሃም ልጆች ብትሆኑ የአብርሃምን ሥራ ባደረጋችሁ ነበር።” (ዮሐ. ፰፥፴፱) እንዲል ቤተ እስራኤል ስም ብቻ ይዘው የቀሩ ምግባር የጎደላቸው በኢየሱስ ክርስቶስ ከማመን የዘገዩ ነበሩ።

ጌታችን ፍሬ ምግባርና ሀይማኖትን ፈልጎ በመጣ ጊዜ ቅጠል የአብረሀም ዘር መባልን ብቻ ሆነው ቀሩ። በመሆኑም ̎ለዘለዓለም ፍሬ አይገኝብሽ።” ብሎ ረገማት፤ በዚሁ ቃል መሠረት ምንም እንኳ እንደነ ቅዱስ ጳውሎስና እሱን የመሰሉ የወንጌል አርበኞች ቢገኙም ቤተ እስራኤል የብሉይ አማኝ ብቻ ሆና በመቅረት በክርስቶስ ኢየሱስ የሆነው የሐዲስ ኪዳን ሕግን ከመቀበል ገሸሽ ብላለች። እስካሁን የጌታ መምጣቱን ሳትቀበል ገና እንደሚመጣ ስትጠባበቅ በዘመናችን ትገኛለችና፤ ቤተ እስራኤል የሚጠበቅባትን የሀይማኖትና የምግባር ፍሬ ሳይገኝባት በመቅረቷ ተረገመች ወዲያው ደረቀች።

በለስ የተባለች ኦሪት ናት። መተርጕማኑ እንደሚተረጉሙት ኦሪት ̎ፈጻሜ ሕግ፤ የሕግ መፈጸሚያ ከመባል ውጭ ድኅነትን አላደረገባትም። ማለትም ይህንን አድርጉ ይህንን አታድርጉ ብቻ ትእዛዝን ነበር፤ መጽሐፍ ቅዱስ ̎እንኪያስ ሙሴ የፍችዋን ጽሕፈት ሰጥተው እንዲፈቱአት ስለ ምን አዘዘ? አሉት። ሙሴስ ስለ ልባችሁ ጥንካሬ ሚስቶቻችሁን ትፈቱ ዘንድ ፈቀደላችሁ፤ ከጥንት ግን እንዲህ አልነበረም። (ማቴ. ፲፱፥፯-፰) እንደሚለው ሕግን ለመፈጸም የተሰጡ አሉና፤ እንዲሁም መሥዋዕትና ሥርዓተ ክህነቱ ጊዜያዊ ድኅነትን ያሰጡ ዘንድ ፍጹም ድኅነትን ማሰጠት የማይችሉ ሕግጋት ነበሩ። ስለዘህም ሻራቸው፤ ̎እምከመ ተሥዕረት መሥዋዕቶሙ ትሠዐር ክህነቶሙ፤ መሥዋዕታቸው ከተሻረች ክህነታችውም ትሻራለች እንዲል መሥዋዕቱ ከነሙሉ የመሠዊያ ሥርዓቱ ተሻረ፤ ምክንያቱም ዘለዓለማዊ የሆነ የነፍስ ድኅነት በሚያሰጠው በአማናዊ መሥዋዕት በኢየሱስ ክርስቶስ ተቀይሯልና ነው።

የክህነት አሰጣጡም ቢሆን ተቀይሯል፤ ቀደም ሲል ክህነት ከሌዊ ወገን ከሆነው ከአሮን ቤት ብቻ ነበር፤ በክህነቱም የሚሠዋው ደመ ነፍስ እንስሳ ሆኖ የሚፈውሰውም ሥጋን ብቻ ነበር፤ የሚታየውም ነቀፋ ነውረ ሥጋ ነበር፤ የሐዲስ ኪዳን ክህነት ግን ሕዝብና አሕዛብ ብሎ በነገድ(ወገን) ሳይለይ በክርቶስ ያመነ ሁሉ የሚሰጥ ክህነቱም የዘለዓለም ኃጢአት ማስተስሪያ ነው፤ መስፈርቱም ነውረ ሥጋ ሳይሆን ነውረ ነፍስ የሆነው ኃጢአት ነው።

ከዚህም ባሻገር ̎ዓይን ቤዛ ዓይን/ ዓይን ያጠፋ ዓይኑ የጥፋ” ተብለው የተሰጡት ዓየነት ሕጎችን “…ከእናንተ ኃጢአት የሌለበት አስቀድሞ በድንጋይ ይውገራት አላቸው።” (ዮሐ. ፰፥፯) “እኔም አልፈርድብሽም፤ ሂጂ ከአሁንም ጀምሮ ደግመሽ ኃጢአት አትሥሪ አላት።” (ዮሐ. ፰፥፲፩) ማንም ስለኃጢአቱ ንሰሐ እንዲገባ እንጂ እንዳይገደል አምላካችን አዟል።

በለስ የተባለው ኃጢአትን ነው። መተርጕማኑ ̎የበለስ ቅጠል ሰፊ እንደሆነ ኀጢአትም በዚህ ዓለም ሰፍና አገኛት።”፤ አንድም በለስ ሲበሉት ይጣፍጣል ቆይቶ ይኮመጥጣል። ኃጢአትም ሲሠሩት ደስ ያሰኛል ኋላ ያሳዝናልና…ፍሬ አይገኝብሽ አላት በአንቺ በመጣ ፍዳ የሚያዝ አይኑር አላት። ኃጢአትም ፈጠና ጠፋች።”

በቀዳማዊ አዳም ምክንያት ሁላችንም ተላላፊዎች ተብለን በኃጢአት ባርነት ሥር ብንሆንም በዳግማዊ አዳም በኢየሱስ ክርስቶስ የተነሳ ሁላችንም ከበደል ከፍደ ነፃ ወጣን፤ በዚህም ማንም በአዳም መተላለፍ የሚጠየቅ እንደሌለና፤ ሁሉም ራሱ ወዶ ፈቅዶ በሚሠራት ኃጢአት የሚጠየቅ መሆኑን አስረዳን።

በባሕርዩ በደል የማይስማማው ንፁሐ ባሕርይ ክርስቶስ ሳይበድል በደለኛ ተብሏል፤ ከወንበዴዎች ጋራ ተሰቅሏል። በእንዲህ ዓይነት ሁኔታ ከባርነት ቀንበርም አላቆናል። መተርጕማኑ እንዳስቀመጡትም ̎ኃጢአት ከሥሩ እንደተነቀለ ዛፍ ሆኗል፤ ከዚህ በኋላ ኃጢአት የሚሰራ ሰው ለተማረከ ወታደር የሚያገለግል ሰው ይመስላል።” 

 ዛሬም አምላካችን ከእያንዳንዳችን ፍሬ ሊፈልግ ይመጣል፤ ገበሬ የተከለው ችግኝ ኮትኵቶ፣ ውሀ አጠጥቶና አርሞ ካሳደገው በኋላ የድካሙን ፍሬ ከዛፉ እንደሚጠብቅ ሁሉ እስከ ሞት ድረስ የሚያደርስ ውድ ዋጋ የከፈለልን አምላካችን ከሁላችንም ፴፣ ፷ና ፻ የሃይማኖት ፍሬ የፈልግብናል

ከዚህ ውጪ ግን ፍሬ የማይገኝብን ከሆነ ̎አሁንም በወይኔ ላይ የማደርገውን እነግራችኋለሁ፤ አጥሩን እነቅላለሁ፥ ለማሰማርያም ይሆናል፤ ቅጥሩንም አፈርሳለሁ፥ ለመራገጫም ይሆናል። ባድማ አደርገዋለሁ፤ አይቈረጥም፥ አይኰተኰትም፤ ኵርንችትና እሾህ ይበቅልበታል፤ ዝናብንም እንዳያዘንቡበት ዳመናዎችን አዝዛለሁ።” (ኢሳ. ፭፥፭-፮) አንዲል ለመከራና ለዋይታ ተላልፈን መሰጠት ይኖራልና፤ ይህ እንዳይሆንብን ከወዲሁ አምላክ በልግስናው በሰጠን ዕድሜያችን ቃሉን ሰምተን እርሱን ደስ የሚያሰኝ ሥራ ልንሰራ ይገባናል። ማለትም

የሀይማኖት፣ የምግባር፣ የፍቅር፣ የአንድነት፣ የመተሳሰብ፣ የመቻቻል ፍሬ ሊፈልግ ይመጣል፤ ለእኛ ብሎ የተቀበላቸውን ጸዋትወ መከራዎችን አስበን እነዚህን ፍሬ አፍርተን ልንጠብቀው ይገባል።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር ይቆየን

በዲ/ን አብርሃም ባንቲሁን

የሰው ልጅ በፈጣሪው አምሳል ሕያው ባለአእምሮ፤ ነቢብ ሆኖ ሲፈጠር የእግዚአብሔርን ስም ይቀድስ ዘንድ እንዲሁም ዓለም ሳይፈጠር በፊት የተዘጋጀለትን ዘለዓለማዊ ክብር ይወርስ ዘንድ ነው። የእግዚአብሔርን ስም ከሚቀድስባቸው መንገዶች ውስጥ አንዱ ሥጋ እንደ  ለበሰ መልአክ ሆኖ ለአገልግሎት በመትጋት ነው። ‹‹እኛ ፍጥረቱ ነንና እንመላለስበት ዘንድ እግዚአብሔር አስቀድሞ ያዘጋጀውን መልካሙን ሥራ ለማድረግ በክርስቶስ ኢየሱስ ተፈጠርን በማለት ንዋየ ኅሩይ ቅዱስ ጳውሎስ እንደነገረን›› (ኤፌ. ፪፥፲) ።

አገልግሎት ምንድን ነው?

አገልግሎት በአንድ ቃል ሊወሰን የማይችል ሰፋ ያለ ሐሳብ ነው። አገልግሎት አንድ ክርስቲያን ከእግዚአብሔር ጋር የሚያደርገው ጉዞ ነው። በክርስቶስ ኢየሱስ ያመነውን እምነት፣ በሐዋርያት የተሰበከለትን ወንጌል የሚኖርበት ሕይወት ነው። ክርስትና በቃልና በኑሮ የሚገለጽ ምስክርነት ነው። አገልግሎትም ይህን ሕይወት በመኖር ሌሎች ይኖሩት ዘንድ ብርሃንን መፍጠር ነው። አገልግሎት በሕይወት ላይ ክርስቶስን ንጉሥ አድርጎ መሾም ነው።

በዚህች ምድር ላይ እንኳ ብዙ ዓይነት አገልግሎት ይስተዋላል። ሰው ለባልንጀራው የሚሰጠው አገልግሎት፣ ሰው ለገዢው የሚሰጠው አገልግሎት፣ ሰው ለማኅበረሰቡ የሚሰጠው አገልግሎት አለ። እነዚህ አገልግሎቶች ሥጋዊ አገልግሎቶች ቢሆኑም የኃጢአትን መንገድ እስካልቀላቀሉ ድረስ ሰውን በእግዚአብሔር ዘንድ የሚያስነቅፉ አይደሉም።

እኛ ግን ከነዚህ ሁሉ የሚበልጠውን አገልግሎት እናያለን። ይህም መንፈሳዊ አገልግሎት ነው። መንፈሳዊ አገልገሎት ልዩ ልዩ ነው። ሰው እንደየጸጋው እግዚአብሔርን የሚያከብርበት መንገድ ነው። አገልግሎት ፍቅር ነው፣ አገልግሎት ትሕትና ነው፣ አገልግሎት የንጽሕና ሕይወት ነው፣ አገልግሎት በቅድስና የሚከወን ነው፣ አገልግሎት የሕይወት መንገድ ነው።

አገልግሎት ፍቅር ነው

አገልግሎት ከሰው ልብ የሚፈልቀው ፍቅር የሚገለጽበት መንገድ ነው። ፍቅር እግዚአብሔር ዓለምን ለመፍጠሩ ብሎም በኋለኛው ዘመን ለማዳኑ ምክንያት የሆነ የመንፈስ ፍሬ ነው። ፍቅር የሕግ ሁሉ የበላይ ነው። በፍቅር ውስጥ መታዘዝ እና ርኅራኄ ይሰፍናሉ። ይቅርታ እና ምሕረት ጎልተው ይታያሉ። ፍቅር በልቡ ውስጥ ያለ ሰው እግዚአብሔርን ከፍርዱ ጽናት የተነሣ ሳይሆን ከፍቅሩ ኀያልነት የተነሣ ይፈራዋል።

አገልግሎታችን በእግዚአብሔር የሚያስነቅፈን እንዳይሆን በፍቅር ላይ የተመሠረተ ይሆን ዘንድ ግድ ነው። ለዚህ አብነት ይሆነን ዘንድ ጌታ የኤፌሶንን ቤተ ክርስቲያን የነቀፈበትን ምክንያት ማየት ይበቃል። ‹‹ዳሩ ግን የምነቅፍብህ ነገር አለኝ የቀደመውን ፍቅርህን ትተሃልና›› (ራዕ.፪፥፬) እግዚአብሔር በአገልግሎታችን ውስጥ ፍቅርን ያይ ዘንድ ይወዳል።

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በምድር ላይ በተመላለሰበት ዘመን ያደረጋቸው ተአምራት በሙሉ መነሻቸው ፍቅር ነበር። አገልግሎት ለእግዚአብሔር እና ለመንግሥቱ ያለን ፍቅር ነጸብራቅ ነው።

የጥበብ መጨረሻ የተባለው ፍቅር ፍቅረ እግዚአብሔር እና ፍቅረ ቢጽ በመባል ለሁለት ይከፈላል።

ፍቅረ እግዚአብሔር

እግዚአብሔርን መውደድ የአገልግሎት ብቻ ሳይሆን የክርስትና ሕይወትም መሠረት ነው። እግዚአብሔር ለሙሴ ሕግን በሰጠው ጊዜ ከትእዛዛቱ መካከል አምላክህን እግዚአብሔርን በፍጹም ልብህ በፍጹምም ነፍስህ በፍጹምም ኀይልህ ውደድ የሚለው ዋነኛው ነው። እውነተኛ አገልጋይ እግዚአብሔርን በፍጹም ልቡ በመውደድ ሰዎች እግዚአብሔርን እንዲወዱት የሚያደርግ ነው። ፍቅር የአገልግሎት መለኪያም ጭምር ነው። ለሊቀ ሐዋርያት ለቅዱስ ጴጥሮስ ሦስት ጊዜ የቀረበው የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ ትወደኛለህን? የሚለው ጥያቄ እና የሐዋርያውን መልስ ተከትሎ የተሰጠው የአገልግሎት ኀላፊነት እግዚአብሔር የአገልግሎታችንን መጠን ለእርሱ ባለን ፍቅር ልክ ለመለካቱ ማሳያ ነው።

ፍቅረ ቢጽ

ይህ ዓይነቱ ፍቅር እግዚአብሔር ባልንጀራህን እንደ ራስህ ውደድ በማለት ያዘዘውን ትእዛዝ የምንፈጽምበት ፍቅር ነው። ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ስለዚህችኛይቱ ፍቅር ‹‹ሕግ ሁሉ በአንድ ቃል ይፈጸማልና እርሱም፦ባልንጀራህን እንደ ራስህ ውደድ የሚል ነው›› በማለት ይነግረናል። ነገር ግን አንዳንድ ሰዎች ለእግዚአብሔር ያለን ፍቅር በቂ ሊሆን አይችልምን? ለሱ ያለን ፍቅር አገልግሎቱን ለመከወን በቂ ምክንያት አይደለምን? በማለት ሲጠይቁ ይስተዋላሉ፤ ይሁንና የፍቅር ሐዋርያ የተባለ ዮሐንስ እንዲህ በማለት ይመልስላቸዋል ጽድቅን የማያደርግና ወንድሙን የማይወድ ሁሉ ከእግዚአብሔር አይደለም። ዳግመኛም ሐዋርያው ወንድሙን የሚጠላ ሰው ከነፍሰ ገዳይ የማይለይ እንደሆነ፣ የዘላለም ሕይወት እንደሌለው እና የእግዚአብሔር ፍቅር በልቡ እንደሌለ ያረጋግጥልናል። (፩ኛ ዮሐ.፫፥፲፭-)

አገልግሎት ትሕትና ነው

ትሕትና የክርስቶስ ፍቅርና መሥዋዕትነት ነጸብራቅ ነው። በትሕትና ውስጥ የሕይወትን ትክክለኛ ትርጉም እና ወደ ዘለዓለማዊ ደስታ የሚወስደውን መንገድ እናገኛለን። አገልግሎት የእግዚአብሔር ትሕትና ማሳያ ነው። እርሱ እግዚአብሔር ሁሉን ሥራ በራሱ መከወን የሚችል የሚሳነው የሌለ አምላክ ሆኖ ሳለ ይህን የተቀደሰ አገልግሎት ለእኛ በመፍቀድ የመንፈስ ቅዱስ ሥራ ተሳታፊ አደረገን። በመዋዕለ ሥጋዌውም ለፍጹም ትሕትና አብነት ሆነን። ‹‹ከእኔም ተማሩ እኔ የዋህ በልቤም ትሑት ነኝና››  በማለት ለትሕትና ጠራን።

የታመነ አገልጋይ ልቡ በቅንነት እና በትሕትና የተሞላ ነው፤ ወንድሙ ከእርሱ እንደሚሻል በትሕትና ያስባል። አገልግሎቱም ከንቱ ውዳሴን በመሻት የሚደረግ ሳይሆን የመንፈስ ፍሬዎችን ገንዘብ ያደረገ ይሆናል።

አገልግሎት የንጽሕና ሕይወት ነው

ንጽሕናን የምትሻ ነፍስ በመንፈስ ቅዱስ ለመሞላት የምትጠብቅን ዕቃ ትመስላለች። የእግዚአብሔር አገልጋይ ንጽሐ ልቡና ያለው ነውርና ነቀፋን የሚጸየፍ ነው። አገልግሎት ራስን ለእግዚአብሔር መስጠት ነው። እርሱ የሰጠንን ሀብት ለእርሱ መልሰን መሥዋዕት የምናደርግበት መንገድ ነው። ለእግዚአብሔር የሚቀርብ መሥዋዕት ደግሞ ንጹሕና የተመረጠ ይሆን ዘንድ ይገባል። ራሳችንን ለእግዚአብሔር ስናቀርብ በንጽሕና መሆን አለበት። መሥዋዕታችንም እንደ አቤል መሥዋዕት በአምላክ የተወደደ ይሆናል።

አገልግሎት በቅድስና የሚከወን ነው

እንደ እግዚአብሔር ያለ የቅድስና አስተማሪ ማነው? እንደ አምላካችን ያለ የሚያነጻ ማነው? እርሱ የሰውን ልጅ ለርኩሰት ሳይሆን ለቅድስና ጠርቶታልና። በአገልግሎታችን ሂደትም ይህን የተጠራንበትን ዓላማ ማክበር ይገባናል። ሰውነቱን ለእግዚአብሔር መሥዋዕት አድርጎ የሰጠ ሰው እግዚአብሔርን በቅድስና ያገለግል ዘንድ ግድ ነውና። አገልግሎት እግዚአብሔርን መስሎ ሌሎች እኛን ይመስሉ ዘንድ መጥራት ነው።  ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ እኔ ክርስቶስን እንደምመስል እኔን ምሰሉ በማለት እርሱን በቅድስናና በንጽሕና ወደመምሰል ይጠራናልና። እኛም እርሱን አብነት በማድረግ ለተቀደሰ አገልግሎት የተዘጋጀን መሆን አለብን።

አገልግሎት የሕይወት መንገድ ነው

አገልግሎት መንገድ ነው፤ ከአንደኛው ሰው ሕይወት ወደ ሌላኛው ሰው ሕይወት እየተሸጋገረ የሚቀጥል መንገድ። የሕይወትን እስትንፋስ ከአንዱ ወደ ሌላው እያዳረሰ የሚቀጥል ጥልቅ ጉዞ። ከሙሴ ወደ ኢያሱ የተሻገረ መንገድ፣ ከኤልያስ ወደ ኤልሳዕ የተሻገረ መንፈስ፣ ከጳውሎስ ወደ ጢሞቴዎስ የተሻገረ ጉዞ። አገልግሎት የሚቀጥል ነው። እግዚአብሔር ለቤቱ አገልጋይን ይተካል። ከትውልዱ መካከልም ብርቱውንና ደገኛውን ያስነሣል።

በእግዚአብሔር ቤት ስናገለግል በትምክህት እና በመታበይ የእግዚአብሔርንም ሕግ በመተላለፍ አይሁን። እግዚአብሔር አገልግሎታችንን ስንንቅ ለሚያከብሩት ይሰጣል። ኤሳው ብኩርናውን ንቆ ሸጠው፣ ያዕቆብ በረከቱን ወሰደ፤ ሳኦል በትዕቢት የእግዚአብሔርን ነቢይ አቃለለ ትእዛዙንም አፈረሰ፣ ዳዊት በትሕትናው ንጉሥ ሆነ፤ ይሁዳ ከክርስቶስ ደቀ መዝሙርነት ይልቅ የገንዘብ ፍቅር በለጠበት ከአገልግሎቱም ተሻረ፣ ስሙም ከሕይወት መዝገብ ተፋቀ፤ ማትያስ በትሕትና የሐዋርያነትን ጉዞ ተቀላቀለ።

ለዚህም አገልግሎታችን በፍቅር፣ በትሕትና፣ በንጽሕናና በቅድስና ያጌጠ፣ ለእግዚአብሔርም የተገባ ይሆን ዘንድ መትጋት አለብን።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር

የዮሐንስ ወንጌል ምዕራፍ ሦስት ቁጥር አንድ (፫፥፩) ላይ ይህንን ሃሳብ እናገኛለን፡፡ በዚህ ርዕስ ማን እንደመጣ፣ ለምን እንደመጣ እንመለከታለን፡፡ የመጣው በምዕራፉ መጀመሪያ ላይ እንደምናገኘው ኒቆዲሞስ ነው፡፡

ኒቆዲሞስ ፡- የዮሐንስ ወንጌል ምዕራፍ ሦስት ገልጠን ስናነብ «ከፈሪሳውያን ወገን የነበረ የአይሁድ አለቃ የሆነ ኒቆዲሞስ የሚባል አንድ ሰው ነበረ፡፡» እያለ ስሙ እስከነ ወገኑና ሙያው ይነግረናል፣ ወገኑን የመግለጡ ነገር ለምን ይሆን ብለን ከጠየቅን ቀጥሎ   «በሌሊት ወደ ጌታ መጣ።» የሚለው ነውና በምን ዓይነት አኳኋን ወደጌታ መምጣቱ፣ ያለበትን ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ጫና እንድንረዳ ነው።

ከፈሪሳውያን ወገን መሆኑን ብቻ የነገረን ሳይሆን የእነርሱ አለቃቸው እንደሆነም ጭምር ሲገልጥልን፣ ሊቃውንት ሲበይኑት ምሁረ ኦሪት (ዮሐ. ፫፥፲) እንዲሁም ባዕለ ጸጋ መሆኑን ያስረዳሉ።

አንድምታ ወንጌል «በሌሊት ወደ ጌታ ኢየሱስ መጣ» የሚለውን«ከመዓልት ከሚመጡት አስቀድሞ»፣ አንድም « ከማመን አስቀድሞ» የሚለውን አስቀድሞ በማለት የኒቆዲሞስ የአመጣጥ ሁኔታውን ይነግረናል።

ኒቆዲሞስ ቀድመን እንዳየነው ከፈሪሳውያን ወገን የሆነ ሰው ነው፤ የአይሁድ የሸንጎ ዳኛ ነው፤ ስለሆነም ከፈሪሳውያን ወገን እንደመሆኑ ፍርሀት አለበት፤ የአይሁድ የሸንጎ ዳኛ እንደመሆኑ ቀን ቀን የዳኝነት ሥራው በችሎት ሲፈርድ፣ ሕግ ሲያወጣ ሲያረቅ፣ ሲያስፈጽም፣ ሲያስታርቅ… ይውላል፤ ያለው ብቸኛ አማራጭ ደግሞ የሌሊት ጊዜውን በአግባቡ መጠቀም ነውና ሌሊት ከሰማያዊ ዳኛ፣ ንጉሥ፣ ባእለ ጸጋ ኢየሱስ ዘንድ ሊማር ወስኖ ተነሣ።

«ሀቡ ዘቄሳር ለቄሳር ወዘእግዚአብሔር ለእግዚአብሔር፤ የቄሳርን ለቄሳር፣ የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር ስጡ።» እንዳለው ጌታ በወንጌሉ (ማቴ. ፳፪፥፲፯) ለሥራው፣ ለአመራሩ የሚገባ ጊዜ ከሰጠ በኋላ ለመንፈሳዊ ሕይወቱ (ለእግዚአብሔር) መስጠት ያለበትን ጊዜ መስጠቱን እንገነዘባለን፡፡

መምህራነ ቤተ ክርስቲያንም ኒቆዲሞስን « የማታ ተማሪ፤ Extension student» በማለት ይጠሩታል፤ ይህም ማለታቸው ከዘመናችን በማስተያየት ነው። ይህንን ንጽጽር የግቢ ጉባኤ ተማሪዎች ልብ ልትሉት የሚገባ ነጥብ ነው፤ ምክንያቱም ቀን ቀን አመዛኙ ጊዜያችሁን ለአስኳላ ትምህርታችሁ ትሰጣላችሁ፣ የሌሊት ጊዜያችሁ ደግሞ ለመንፈሳዊ ሕይወታችሁ ለሆነው ለቃለ እግዚአብሔርና ለመንፈሳዊ አገልግሎት ትሰጣላችሁና ነው።

በዚህ ልክ ጊዜያችንን ከፋፍለን የማንጠቀም ከሆነ ግን ሙሉ ሰው አንሆንም ማለት ነው። ምክንያቱም ምሉዕነት የሚገኘው ቢያንስ ፈቃደ ሥጋ ከፈቃደ ነፍስ በተዐቅቦ(በመጠባበቅ) መኖር ሲችሉ፣ ቢቻል ግን በፍጹምነት ሥጋ በነፍስ ግዛት ሥር ሆና መኖር ስትችል ነውና፡፡

በሌሊት የሚመሰሉት የሚከተሉት ነጥቦችን እንመልከት

አንደኛ ዘመነ ብሉይ ነው፤

” ከግላ ኦሪት አልተላቀቀም…” እንዲል አንድምታ ወንጌል፣ ሌሊት ማለት የተከደነ የተሸፈነና ጨለማ ማለት አንደሆነ ይታወቃል። “ገለወ/ሸፈነ” እንደሚለውም “ግላ” ማለት የተከደነ የተሸፈነ ማለት ነው፤ መሸፈኑም መከደኑም አልያም ጨለማነቱም ሰው በበደሉ ምክንያት የጨለማ ገዥ በሆነው በዲያብሎስ ግዞት ሥር “አዳም ገብሩ ለዲያብሎስ፣ ሔዋን አመቱ ለዲያብሎስ፤ አዳም የዲያብሎስ ወንድ ባርያ ሔዋን የዲያብሎስ ሴት ባርያ” በመሆኑና የጨለማ ሥራ እየሠራ ከአምልኮተ እግዚአብሔር መለየቱ ነው። በወቅቱ ኃጢአት በምድር ላይ በምልዐት ሆነ [ኵሉ አረዩ ወኅቡረ አለው…፤ ሁሉ ዐመፁ በአንድነትም ረከሱ፤ በጎ ነገርን የሚሠራ የለም፤ አንድም ስንኳ የለም” እንዲል ዳዊት በመዝሙሩ (መዝ. ፲፬፥፫) በፍዳ የተያዝንበት ወቅት ነበረ።

“ሕዝብ ዘይነብር ውስተ ጽልመት ወጽላሎተ ሞት ብርሀን ዐቢይ ሠረቀ ላዕሌሆሙ፤ በጨለማ የተቀመጠው ሕዝብ ታላቅ ብርሃን አየ፥ በሞት አገርና ጥላ ለተቀመጡትም ብርሃን ወጣላቸው።” (ኢሳ. ፱፥፪፣ ማቴ. ፪፥፲፬-፲፮) እንደ ተባለው ጨለማ የተባለው ዘመነ ብሉይ ታላቅ ብርሀን በተባለው በዘመነ ሐዲስ ተተካ፣ “በሌሊት ይደምፅ ብካይ ወበጽባሕ ፍሥሐ፤ ልቅሶ ማታ ይመጣል፥ ጠዋት ግን ደስታ ይሆናል።” (መዝ. ፴፥፭)

በብሉይ ልቅሶ ነበር፤ ” ነባይነ ነባይነ ከመ ዘኢነባይነ ኮነ፤ ጮህን ጮህን እንዳልጮህን ሆንን” እንዲል የገዐር የጩኸት ዘመን ነበር።

በሌሊት ትግል አለ። አበው ብሕትውናን ሲገልጹት “ግርማ ሌሊቱን ፀብአ አጋንንቱን ታግሰው” እንዲሉ ትግል፣ ፍርሃት፣ እንግልት፣ ሥቃይ… ያለው በሌሊት ነው። ለዚህ ነው ያዕቆብ ከእግዚአብሔር ሲታገል እግዚአብሔር “ሊነጋ አቅላልቶአልና ልቀቀኝ።” ያለው (ዘፍ. ፴፪፥፳፮) ሌሊት የተባለው እንደ ጥንቱ ትርጓሜ መጽሐፍ ዘመነ ብሉይን ነው፤ ኒቆዲሞስም ገና በሕገ ኦሪት ሳለ መዓልት ወንጌልን ሳያይ በፈሪሳውያን የጭንቅ ሕግ ቀንበር ላይ እያለ ነው ወደ ጌታ የመጣው።

ሁለተኛ አለማወቅን ነው።

ኒቆዲሞስ የሐዲስ ኪዳን ትምህርት ሳይማር ሳይረዳ ለመማር ወደመምህር መጣ። በዚህም የተነሳ የሐዲስ ኪዳን መመስረቻ የሆነውን ምሥጢረ ጥምቀትን ተማረ።

ሦስተኛ ይህንን ዓለም ነው።

ምድራዊ ሕይወት የቀቢጸ ተስፋ፤ የተስፋ መቁረጥ ጨለማ የሰፈነበት፣ የፈተና እንቅፋት የተቀመጠበት በመሆኑ በሌሊት ይመሰላል። በሌሊት የሚሄድ ሰው እንደሚሰናከል እንደዚሁ በዚህ ዓለም መሰናክል አለ። ክርስቲያን ደግሞ እነዚያ መሰናክሎችን አልፎ ነው በጌታ፣ በቀንና በብርሀን በተመሰለው በመንግሥተ ሰማይ ከክርስቶስ ጋራ መቆም የሚችሉት።

አራተኛ አለማመንን ነው።

አለማመን ጨለማ(ሌሊት) ነው፤ ማመን ደግሞ ብርሀን(ቀን) ነው፤ በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ እንዲሁም ልጅነት በምታሰጥ ጥምቀት አጠቃላይ በሐዲስ ኪዳን ትምህርት ከማመኑ በፊት በኦሪት እምነት እያለ መጥቷልና።

አምስተኛ መከራ ነው።

ኒቆዲሞስ ከፈሪሳውያን ወገንና የአይሁድ አለቃ እንደመሆኑ ወደ ጌታ ዘንድ መሄድ ለእርሱ ሕጉ እጅግ ይበረታበታል፤ ማለትም አይሁድ በሸንጓቸው በመካከላቸው ወደጌታ ኢየሱስ ዘንድ የሚሄድ ሰው ቢኖር ከምኩራብ እንዲሰደድ የሚል ድንጋጌ ስለደነገጉ ማለት ነው፤ እርሱ ደግሞ የሸንጎው ዳኛ እንደመሆኑ ሕጉ ይጸናበታልና ነው። በዚህም እኛ የምንማረው በመከራ፣ በኃዘን፣ በችግር ሳለን መፍትሔ ወደሚሰጠን ጌታ ዘንድ መሄድ እነዳለብን ነው

ኢየሱስ: – “ወንጌል ክርስቶስ፣ ክርስቶስ ተስፋ፣ ተስፋ መንግሥተ ሰማያት” እንዲል አንድምታ ወንጌል፣ ንጋት የተባለው ወንጌል ያየንበት ሌሊት ብሉይን ያመለጥንበት እርሱ ኢየሱስ “ፀሐየ ጽድቅ” ነው። አካላዊ ቃል፣ መለኮትና ሥጋ በተዋሕዶ ለድኅነተ ዓለም ሰው ሆኖ በተገለጠ ጊዜ ኒቆዲሞስን ሲያገኘው አዲስ ሥርዓት ምሥጢረ ጥምቀትን (ረቂቅ ልደትንና) ሰማያዊ ዕውቀትን አስተማረው።

ይህንን ሰማያዊ ጥበብ እንደሚያስተምረውም አውቆ የአይሁድ መምህር ኒቆዲሞስ ተደብቆ “በሌሊት ወደ ኢየሱስ መጣ” አለ።

“መጣ” አለ ከልቡ ጽድቅን ሽቶ አእምሮ በሚሰበሰብበት ጊዜ ሌሊት መጥቷልና፤ በፍጹም ትሕትና ሊሰግድለት መጥቷልና፤ ሥጋዊውን ምስፍና አቃሎ ለአገልጋይነት መጥቷልና፤ ለምስክርነት መጥቷልና፤ “መምህር ሆይ፥ እግዚአብሔር ከእርሱ ጋር ከሆነ በቀር አንተ የምታደርጋቸውን እነዚህን ምልክቶች ሊያደርግ የሚችል የለምና መምህር ሆነህ ከእግዚአብሔር ዘንድ እንደ መጣህ እናውቃለን አለው።” እንዲል ወንጌሉ መስክሮለታል (ዮሐ. ፫፥፪) በዚህም ክርስቶስ “እውነተኛ መምህር” እንደሆነ አስረዳን።

“ኒቆዲሞስ ወደ ጌታ መጣ” ሲል ገንዘብን፣ ሥልጣንን ወይም ሌላ ምድራዊ ጥበብን ፈልጎ ሳይሆን ሰማያዊ ሀብትን ብቻ ፈልጎ ስለመጣ አመጣጡ ልዩ ያደርገዋል። ወደኋላም ባለመመለስ ምድራዊ ሹመትን፣ ሽልማቱን ዝናውን ሁሉ ጥሎ እስከ መስቀል ታምኖ ከዮሴፍ ጋር የጌታችን ቅዱስ ሥጋውን ገንዟል። “…ዮሴፍ ወኒቆዲሞስ ገነዝዎ ለኢየሱስ፤ዮሴፍና ኒቆዲሞስ ኢየሱስን ገነዙት” እንዲል (ዮሐ ፲፱፥፴፰-፴፱)

“ቃሉን ስበክ፥ በጊዜውም አለጊዜውም ጽና።” ፪ኛ ጢሞ. ፬፥፪ እንዳለው እናንተ የግቢ ተማሪዎች ኒቆዲሞስን አብነት አድርጋችሁ የጥበባት ሁሉ ምንጭ የሆነው ዕውቀት የሰጣችሁ እንዲሁም የሚሰጣችሁ አምላካችንን ፈልጋችሁ ወደ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መምጣት ይኖርባችኋል፤ ኒቆዲሞስ ምሁረ ኦሪት ሲሆን ፍጹም ዕውቀት የሚገኘው ከአምላክ እንደሆነ ዐውቆ መጥቷልና። በመምጣቱም ሳይንስ በላቦራቶሪና በምጡቅ ቴክኖሎጂው ፈላስፋዎች ደግሞ በፍልስፍናቸው የማይደርሱበት የዳግም ልደት ምሥጢርን ገለጠለት።

ምሁራን እንደሚያስረዱን የእውቀት ምንጭ /source of knowledge የሚባሉት ሦስት ናቸው። እነዚህም ሳይንስ፣ ፍልስፍና እና ቲኦሎጂ ሲሆኑ ከሁሉ የሚበልጠው ደግሞ የነገረ መለኮት ትምህርት ነው። ምክንያቱም ሳይንስና ፍልሰፍና የሚመረምሩት በአምስቱ የስሜት ሕዋሳቶች ተመርምረው የሚደረስባቸውን ብቻ ነው፤ ማለትም ግዑዙን ዓለም ብቻ ነው፣ ሥጋን እንጂ ነፍስን፣ መንፈስን ፣መልአክንና አምላክን መመረመር አይችልም፤ ስለ ሞትና ከሞት በኋላ ስላለው ሕይወት ስለ ምድር እንጂ ስለሰማይ መረዳት አይችልም፤ ስለ ምድራዊውም ቢሆን ያለው መረዳትና ግንዛቤ ተከፍሎ/partiality አለበት፤ ቋሚ መረዳት የለውም፤ ዥዋዥዌ ሆኖ ሁሌ ይዋዥቃል። ጥናቱም ሲሰራ አንዱ በጥናቱ ያገኘውን ግኝት/finding ሌላው አጥኚ እንደገና አጥንቶ ሊያፈርሰው ይችላል። ጥናትን የሚያፈርስ ጥናት/antithesis ይሠራል።

ፊሎሶፊም ቢሆን ከሳይንስ አንድ ደረጃ ከፍ ብሎ ሜታፊዚክስ/metaphysics በሚለው ዘርፍ ውስጥ ከቁስ ውጪ ያሉትን አጠናለሁ ቢልም የሚያጠናበት መሣሪያው በቦታ የሚወሰንና ገደብ ያለበት የሰው አእምሮ በመሆኑ የሚወሰን አካል/finite being ለማይወሰን አካል/ infinite being መመርመር አይችልምና ከሚታየው ዓለም ውጪ አልፎ ረቂቁን መገንዘብ አይችልም።

ነገረ መለኮት ግን የዕውቀቱ መሠረት ራሱ እግዚአብሔር ሆኖ በመገለጥ(revelation) ሥርዓት ስለሆነ ምንም የሚሠወር ነገር አይኖረውም። ግዑዙ ረቂቅን መመርመር ቢያቅተው እንጂ ረቂቁ ግዑዝ አካልን መመርመር አይሳነውምና፤ አምላክ በዕውቀት ተከፍሎ የሌለበት ሁሉን አዋቂ/ omniscient ነውና፤ ሁሉን አዋቂ አምላክ ደግሞ ለሰው ልጅ ከጥንት ጀምሮ ዕውቀትን ሲገልጥ ቆይቷል። ሐዋርያው በዕብራውያን መልእክቱ «ከጥንት ጀምሮ እግዚአብሔር በብዙ ዓይነትና በብዙ ጎዳና ለአባቶቻችን በነቢያት ተናግሮ፥ ሁሉን ወራሽ ባደረገው ደግሞም ዓለማትን በፈጠረበት በልጁ በዚህ ዘመን መጨረሻ ለእኛ ተናገረን፤» እንዳለ። (ዕብ. ፩፥፩

ሁለት ዓይነት መገለጥ መኖሩን የነገረ መለኮት ምሁራን ያስቀምጣሉ የመጀመሪያው ዓቢይ መገለጥ (general revelation) ሲሆን የሁለተኛው ንኡስ መገለጥ (specific revelation) ይባላል። ንኡስ መገለጥ የሚባለው «ከጥንት ጀምሮ እግዚአብሔር በብዙ ዓይነትና በብዙ ጎዳና ለአባቶቻችን በነቢያት ተናገረ።» ያለውን ሲሆን፤ ዓቢይ መገለጥ የሚባለው ደግሞ «ሁሉን ወራሽ ባደረገው ደግሞም ዓለማትን በፈጠረበት በልጁ በዚህ ዘመን መጨረሻ ለእኛ ተናገረን፤» የሚለው ነው። በዚህ በሁለቱ መገለጥ ሳይንስና ፍልስፍና በእውናቸው ይቅርና በሕልማቸው የማያስቡት ምሥጢር ተገልጧል።

 በመሆኑም ያላችሁን ጊዜ በአግባቡ ተጠቅማችሁ መንፈሳዊ ዕውቀትን ልትቀስሙ ኒቆዲሞስንም አብነት በማድረግ በግቢ ጉባኤ አገልግሎት ሱቱፋን ሆናችሁ መገኘት ይኖርባችኋል።

ወርኃ መጋቢት ፳፻፲፰ ዓ/ም

መ/ር አበበ ፍቅሬ

የጥምቀት ትርጉም እና ምንነት

ጥምቀት ማለት አጥመቀ(አጠመቀ) ከሚለው የግእዝ ግስ የተገኘ ሲሆን ትርጉሙም መነከር፣ መጥለቅ፣ መደፈቅ፣ በውኃ ውስጥ መጠመቅ ማለት ነው። በሌላ አገላለጽ፡- ጥምቀት አስተርእዮ ወይም መገለጥ  ማለት ነው። (ነገረ ሃይማኖት ዘተዋሕዶ ገጽ ፻፵፭)። በግሪክ ደግሞ ኤጲፋንያ ሲባል ትርጓሜውም መለኮት የተገለጠበት ማለት ነው (ስንክሳር ዘጥር ፲፩)።ይህም የእግዚአብሔር አንድነት እና ሦስትነት የተገለጠበት ታላቅ ምሥጢር መሆኑን የሚያመለክት ነው፡፡ እግዚአብሔር የሦስትነቱን ምሥጢር ገልጦበታልና አብ ከሰማይ ሆኖ “የምወደው፣ በእርሱ ደስ የሚለኝ ልጄ ይህ ነው፤ እርሱን ስሙት” (ማቴ. ፫፥፲፮-፲፯) እያለ ሲመሰክር ወልድም በዕደ ዮሐንስ በዮርዳኖስ ወንዝ ሲጠመቅ፣ መንፈስ ቅዱስም በነጭ ርግብ አምሳል በራሱ ላይ ሲቀመጥ ታየ ወይም ተገለጠ። 

ጥምቀት የሰው ልጆች ሁሉ ከአዳም ጀምሮ የወረስነውን ኃጥአት ደምስሶ በመንፈስ ቅዱስ የእግዚአብሔር ልጆች ተብለን እንጠራና ዳግም እንድንወለድ የሚያደርገን የመጀመሪያው ምሥጢር የተፈጸመበት ነው። የክብር ባለቤት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ከምሥጢራት ሁሉ አስቀድሞ የፈጸመው ታላቅ ምሥጢር ነው። ስለዚህ ከምሥጢራት ሁሉ ጥምቀት ይቀድማል። ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያትን ከመምረጡ በፊት፣ ወደ ገዳመ ቆሮንቶስ ሄዶ ከመጾምና ከመጸለዩ አስቀድሞ፣ ትምህርት ማስተማር እና ተዓምራት ከማድረጉ በፊት የመጀመሪያ ያደረገው በዮርዳኖስ ወንዝ በዮሐንስ እጅ በመጠመቅ ምሥጢረ ጥምቀትን መሠረተ። የመንፈስ ቅዱስ ሱታፌ የሚገኘው በምሥጢረ ጥምቀት ነውና። ሥጋዊ ልደት አንድ እንደሆነ ሁሉ መንፈሳዊ ልደትም አንድ ጊዜ የሚፈጸም ነው። ስለዚህ ጥምቀት አይደገምም። “ጌታ አንድ ነው፣ ሃይማኖትም አንዲት ናት፣ ጥምቀትም አንዲት ናት” (ኤፌ. ፬፥፭)                                                      

ጥምቀተ ክርስቶስ

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዮርዳኖስ ወንዝ በዮሐንስ እጅ መጠመቁን ሲያመለክት “ያን ጊዜ ኢየሱስ በዮሐንስ ሊጠመቅ ከገሊላ ወደ ዮርዳኖስ መጣ።” በማለት ወንጌላዊው ማቴዎስ ይነግረናል፡፡ (የማቴ. ፫፥፲፫)

ጌታችንን የሚያጠምቀው መጥምቁ ዮሐንስ እንደሆነ በትንቢትም የተገለጠ ነው። ይህንንም ከዐበይት ነቢያት መካከል ኢሳይያስ “ የአዋጅ ነጋሪ ቃል፦ የእግዚአብሔርን መንገድ ጥረጉ፥ ለአምላካችንም ጐዳና በበረሃ አስተካከሉ።” (ኢሳ. ፵፥፫) ሲል፤ ወንጌላውያንም የትንቢቱን  ፍጻሜ አስተባብረው አረጋግጠውታል። “በነቢዩ በኢሳይያስ፦ የጌታን መንገድ አዘጋጁ ጥርጊያውንም አቅኑ እያለ በምድረ በዳ የሚጮህ ሰው ድምፅ የተባለለት ይህ ነውና።” (ማቴ. ፫፥፫) በማለት ሲገልጸው፤ “እነሆ፥ መንገድህን የሚጠርግ መልክተኛዬን በፊትህ እልካለሁ፤ የጌታን መንገድ አዘጋጁ፤ ጥርጊያውንም አቅኑ፤ እያለ በምድረ በዳ የሚጮኽ ሰው ድምፅ ተብሎ በነቢዩ በኢሳይያስ እንደ ተጻፈ፥” (ማር. ፩፥፪-፫)፤ ወንጌላዊው ቅዱስ ሉቃስም “በነቢዩ በኢሳይያስ ቃል መጽሐፍ፦ የጌታን መንገድ አዘጋጁ ጥርጊያውንም አቅኑ እያለ በምድረ በዳ የሚጮኽ ሰው ድምፅ፤ ዐዘቅቱ ሁሉ ይሙላ ተራራውና ኮረብታውም ሁሉ ዝቅ ይበል፥ ጠማማውም የቀና መንገድ ይሁን፥ ሸካራውም መንገድ ትክክል ይሁን፤ ሥጋም የለበሰ ሁሉ የእግዚአብሔርን ማዳን ይይ ተብሎ እንደ ተጻፈ ለኃጢአት ስርየት የንስሐን ጥምቀት እየሰበከ በዮርዳኖስ ዙሪያ ወዳለችው አገር ሁሉ መጣ።” (ሉቃ. ፫፥፫-፮)፤ “እርሱም፦ ነቢዩ ኢሳይያስ እንዳለ፦ የጌታን መንገድ አቅኑ ብሎ በምድረ በዳ የሚጮኽ ሰው ድምፅ እኔ ነኝ አለ።” (ዮሐ. ፩፥፳፫) በዚህም መሠረት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በ፴ ዘመኑ በዮሐንስ እጅ ተጠመቀ፡፡

ጌታችን ለምን ተጠመቀ?

ጌታችን እንደ አይሁድ የመንጻት ልማድ ከኃጢአት ለመታጠብ አይደለም። እንደ ኃጥአን መጽብሐን ከዮሐንስ ዘንድ ለንስሓ እንደተጠመቁትም ጥምቀት አይደለም። (ዘሌ. ፲፭፥፩-፲፫፤ ማቴ. ፫፥፮) “በይሁዳና በኢየሩሳሌም፣ በዮርዳኖስም ያሉ ሰዎች ወደ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ እየመጡ ኃጢአታቸውን እየነገሩት በዮርዳኖስ ያጠምቃቸው ነበር።” ምን እያለ ያጠመቃቸው ነበር? ቢባል “እገሌ ተጠመቅ በማየ ንስሓ ከመ ትኩን ረድኦ ለክርስቶስ፤ እገሌ ለክርስቶስ አገልጋይ ትሆን ዘንድ በንስሓ ውኃ ተጠመቅ” እያለ ያጠምቃቸው ነበር። (ትርጓሜ ወንጌል ዘማቴዎስ)።

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ  ለምን ተጠመቀ?

፩. ለእኛ ሥርዓተ ጥምቀትን ለመመስረት (ዳግም ልደትን ለመስጠት)

፪. ትሕትናን ለማስተማር፦ ዮሐንስን መጥተህ አጥምቀኝ ከማለት ወይም ባሪያ ወደ ጌታው ከመሄድ ጌታ ወደ ባሪያው ሂዶ በባሪያው እጅ መጠመቁ ትሕትናውን ያመለክታልና። ጌታችን ወደ መጥምቁ ዮሐንስ መምጣቱ ለዮሐንስ ክብር ስለሆነው ክብሩን በሚገልጽ አገላለጽ ዮሐንስ መጥምቀ መለኮት ተባለ።

፫. ለአብነት፦ ጌታችን ዮሐንስን መጥተህ አጥምቀኝ ቢለው ነገሥታትና ካህናትን ወደ እኛ መጥታችሁ አጥምቁን እንዳይሉ ሂዳችሁ ተጠመቁ ለማለት አብነት ለመሆን።

፬. ዮርዳኖስን  ብርህት ማኅፀን ለማድረግ (ውኃን ለመባረክ)፦ ለጥምቀት ኃይል ለመስጠት

፭. አንድነቱንና ሦስትነትን ለመግለጥ ጌታችን ተጠመቀ፡፡

ለምን በዮርዳኖስ ተጠመቀ

፩. ትንቢቱን ለመፈጸም፡- “ባሕርኒ ርእየት ወጎየት ወዮርዳኖስኒ ግብአ ድኅሬሁ፤ ባሕር አየች ሸሸችም ዮርዳኖስም ወደ ኋላ ተመለሰ” (መዝ. ፻፲፫፥፫)

፪. ምሳሌውን አማናዊ ለማድረግ፦ ዮርዳኖስ ከላይ ነቁ አንድ ነው፣ የሰው ሁሉ ነቁ፤ መገኛው አንድ አዳም ነው። ዝቅ ብሎ በደሴት ለሁለት ይከፈላል። እስራኤል በግዝረት፣ አሕዛብ በቁልፈት መለያየታቸውን ያሳያል፤ ወረድ ብሎ ደግሞ ይገናኛል። ይህም ጌታ በጥምቀቱ ሕዝብና አሕዛብን አንድ ሊያደርግ መምጣቱን ያመለክታል።

፫. የዕዳ ደብዳቤያችንን ሊደመስስልን፦ ዲያብሎስ መጋረጃ ጋርዶ በአዳም እና በሔዋን መከራን አጸናባቸው። ስመ ግብርናታችሁን ጽፋችሁ ብትሰጡኝ አቀልላችኋለሁ አላቸው። “አዳም ገብሩ ለዲያብሎስ፤ ሔዋን አመቱ ለዲያብሎስ” ብለው ጽፈው ሰጡት። መጻፍስ የለም ይሁንብን ማለታቸውን ለመናገር ነው እንጂ እሱ በሁለት ዕብነ ሩካም ጽፎ አንዱን በሲዖል፣ አንዱን በዮርዳኖስ ጥሎታል። በዮርዳኖስ የጣለውን ጌታ ሲጠመቅ እንደ ሰውነቱ ረግጦ፣ እንድ አምላክነቱ አቅልጦ አጥፍቶታል። በሲዖል የጣለውን በዕለተ ዓርብ በአካለ ነፍስ ወርዶ ነፍሳትን ሲያወጣ አጥፍቶላቸዋል።  በእኛ ላይ የነበረውን የሚቃወመንን በትእዛዛት የተጻፈውን የዕዳ ጽሕፈት ደመሰሰው፤ እርሱንም በመስቀል ጠርቆ ከመንገድ አስወግዶታል። (ቆላ. ፪፥፲፬) ሊቁ ቅዱስ ኤፍሬምም “ወሰጠጠ መጽሐፈ ዕዳሆሞ፤ የዕዳ ደብዳቤያቸውን ቀደደ” (ሰኞ ውዳሴ ማርያም)።   ነቢየ እግዚአብሔር  ኤርምያስ ስለ ዕዳ መጽሐፍ ሲናገር “የይሁዳ ኃጢአት በብረት ብርዕ በደንጊያ ሰሌዳ ተጽፎአል።” ይላል (ኤር. ፲፯፥፩)

ለምን በውኃ ተጠመቀ?

፩ኛ. ትንቢቱን ለመፈጸም፡–

ሀ. “ጥሩ ውኃንም እረጫባችኋለሁ፤ እናንተም ከርኵሰታችሁ ትነፃላችሁ”  ጥሩ ውኃ የተባለ የጥምቀት ውኃ ነው፡፡ (ሕዝ. ፴፮፥፳፭)

ለ. “አቤቱ ውኖች አዩህ፤ ውሆችም አይተውህ ፈሩ” (መዝ. ፸፮፥፲፮)

ሐ.  “ድሆችና ምስኪኖች ውኃ ይሻሉ”  (ኢሳ. ፵፩፥፲፯)

መ. “ወይቤ ኩሎሙ እለ ጸምዑ ይሑር ኀበ ማይ፤ እናንተ የተጠማችሁ ሁሉ ወደ ውኃ ኑ” (ኢሳ. ፶፭፥፩)

፪ኛ. ምሳሌው ለመመሰል፡–

“ለታውጽእ ባሕር ኮሎ ዘይትሐውስ ዘቦ መንፈሰ ሕይወት” ባለ ጊዜ በልብ የሚሳቡ፣ በእግር የሚሽከረከሩ፣ በደመ ነፍስ ሕያዋን ሁነው የሚኖሩ ፍጥረታት ተገኝተዋል። በረው የሄዱ አሉ፣ የኢጥሙቃን፤ በዚያው የቀሩ የጥሙቃን ምሳሌ ነው። (ዘፍ. ፩፥፳፣ አክሲማሮስ ዘሐሙስ) አንድም በልብ የሚሳቡ የሰብእ ዓለም፣ በእግር የሚሽከረከሩ ከትሩፋት ወደ ትሩፋት የሚሄዱ የባሕታዊያን፣ በክንፍ የሚበሩ ተመስጦ ያላቸው የሰማዕታት ምሳሌ ነው።

፫ኛ. ፍጻሜውና ምሥጢሩ፦

• ውኃ በዙፋን ካለ ንጉሥ በአደባባይ እስካለ ጽኑስ ለሁሉ ተመሳሳይ ነው። የጥምቀት መሠረቱ ለሁሉ ነውና፣
• ውኃ ከጽንፍ እስከ ጽንፍ ይፈሳል። ጥምቀትም ጽንፍ እስከ ጽንፍ ይደረጋልና፣
• ውኃ ያነጻል፤ ጥምቀትም ያነጻናል።
• ውኃ የወሰደው ፍለጋ የለውም። በጥምቀት የተሰረየ  ኃጢአት በፍዳ አይመረመርም፣
• ውኃ መልክ ያሳያል፣ ያለመልማል። ጥምቀትም መልክአ ነፍስ ያሳያልና መልክአ ነፍስ ያለመልማል፡፡

፬ኛ. ውኃ ቀድሞ ሰብአ ትካትን በኋላ ግብፃውያንን አጥፍቶ ስለነበር ለመዓት እንጂ ለምሕረት አልተፈጠረም ብለው ስለነበር ለምሕረትም እንደተፈጠረ ለመጠየቅ ጥምቀቱን በውኃ አድርጓል። (ትርጓሜ ወንጌል፤ ማቴ. ፫፥፲፯)

ለምን በ ፴ ዘመኑ ተጠመቀ?

• ሰው ሁሉ በ፴ ዘመኑ ሕገ ነፍስን ይሠራል፤ ቅስና እና ምንኩስናም በ፴ ዘመን ይገባል ሲል ነው፡፡(ዘፀ. ፬፥፫፤፩ኛዜና ፳፫፥፬፤ ፩ኛጢሞ. ፫፥፮-፲)
•  አዳምን የ፴ ዘመን ጎልማሳ አድርጎ ፈጥሮት የሰጠውን ልጅነት አስወስዶ ነበርና የአዳምን ልጅነት ለመመለስ በ፴ ዘመኑ ተጠመቀ፡፡

ቅዱስ ዮሐንስ ጌታችንን በማን ስም አጠመቀው?

ጌታችን ዮሐንስን አጥምቀኝ ባለው ጊዜ “ሌላውን በአንተ ስም አጠምቃለሁ አንተን በማን ስም ላጥምቅህ? በአብ ስም እንዳላጠምቅህ አብ አባትህ በአንተ ሕልው ነው፣ በወልድ ስም እንዳላጠምቅህ ወልድ አንተ ነህ፣ በመንፈስ ቅዱስ ስም እንዳላጠምቅህ መንፈስ ቅዱስ ሕይወትህ በአንተ ሕልው ነው፤ ታዲያ በማን ስም ላጥምቅህ?” ብሎ ቢጠይቀው ጌታም ፦ “ወልዱ ለብሩክ ከሳቴ ብርሃን ተሣህለነ፤ አንተ ካህኑ ለዓለም በከመ ሲመቱ ለመልከ ጼዴቅ፤ እንደ መልከ ጼዴቅ ሥርዓት አንተ የዓለም ካህን ብርሃንን የምትገልጥ የአብ የባሕርይ ልጅ ሆይ ይቅር በለን”ብለህ አጥምቀኝ አለው፡፡ (ትርጓሜ ወንጌል ዘማቴ. ፫፥፲፮)

የጥምቀት አስፈላጊነት እና ጥቅም

፩. ለድኅነት (ለሥርየተ ኃጢአት)

አንድ ሰው መንፈሳዊ ልደትን የሚያገኘው በጥምቀት እና በእምነት ነው። ክርስቲያኖች መንፈሳዊ ልደትን ለመግኘት የግድ መጠመቅ አለባቸው። ያለ ጥምቀት ክርስትና የለም። ጥምቀት አዲስ ሕይወትን የሚያስጥና ክርስቲያናዊ ሕይወትን የሚያስገኝ ነው። ጌታችን  “ያመነ የተጠመቀ ይድናል፤ ያላመነ ግን ይፈረድበታል።” (ማር. ፲፮፥፲፮) በማለት ጥምቀት ለመዳን የግድ አስፈላጊ መሆኑን አረጋግጦልናል። ቅዱስ ጳውሎስም ጥምቀት ለመዳን አስፈላጊ መሆኑን ሲገልጽ “እንደ ምሕረቱ መጠን ለአዲስ ልደት በሚሆነው መታጠብና በመንፈስ ቅዱስ በመታደስ አዳነን እንጂ፥ እኛ ስላደረግነው በጽድቅ ስለ ነበረው ሥራ አይደለም።” (ቲቶ ፫፥፭) ይላል።

ቅዱስ ጴጥሮስ ለመዳን አስፈላጊ የሆነውን ጥምቀት ምሳሌውን ተርጉሞ ሲናገር “ ጥቂቶች ማለት ስምንት ነፍስ በውኃ የዳኑበት መርከብ ሲዘጋጅ፥ የእግዚአብሔር ትዕግሥት በኖኅ ዘመን በዘገየ ጊዜ ቀድሞ ክደውት ለነበሩት ሰበከላቸው፤ አሁንም እኛን በዚያው አምሳል በጥምቀት   ያድነናል፥ ሥጋን በዕድፍ በታመጠብ አይደለም፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርሰቶስ በመነሣቱ በእግዚአብሔርን መልካም ግብርን ያስተምር ዘንድ ነው እንጂ፡፡ (፩ኛጴጥ. ፫፥፳-፳፩) በማለት ጥምቀት የሰውነትን እድፍ ማስወገድ ሳይሆን ውስጣዊ እድፍን (ኃጢአትን) ማስወገጃ ምሥጢር መሆኑን ይመሰክራል።

ጴጥሮስም እንዲህ አላቸው፦ “ንስሓ ግቡ፥ ሁላችሁም በኢየሱስ ክርስቶስ ስም ተጠመቁ፤ ኃጢአታችሁም ይሰረይላችኋል፡፡ የመንፈስ ቅዱስንም ስጦታ ትቀበላላችሁ።” (ሐዋ. ፪፥፴፰)  ቅዱስ ጴጥሮስ ያስተማራቸውን አይሁድ የዘለዓለም ሕይወትን እንዲወርሱ ማድረግ ያለባቸውን ሲናገር መጠመቅ እንዳለባቸው አረጋግጧል።

፪. ለዳግም ልደት

አንድ ሰው በሥጋው ከእናት እና አባቱ እንደሚወለድ ከመንፈስ ቅዱስም በጥምቀት አማካኝነት መንፈሳዊ ልደትን ይወለዳል። “ኢየሱስም መለሰ፥ እንዲህ ሲል፦ እውነት እውነት እልሃለሁ፥ ሰው ከውኃና ከመንፈስ ካልተወለደ በቀር ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ሊገባ አይችልም።” (ዮሐ. ፫፥፭) በጥምቀት የሚገኘው ልጅነት የማይጠፋ እና ዘለዓለማዊ የልጅነት ማረጋገጫ ነው። “ዳግመኛ የተወለዳችሁት ከሚጠፋ ዘር አይደለም፥ በሕያውና ለዘለዓለም በሚኖር በእግዚአብሔር ቃል ከማይጠፋ ዘር ነው እንጂ።” (፩ኛ የጴጥ. ፩፥፳፫)

በጥምቀት የምናገኘው የልጅነት ጸጋ የመንግሥቱ ወራሾች ያደርገናል። “ልጆችም ስለ ሆናችሁ እግዚአብሔር አባ አባት ብሎ የሚጮኽ የልጁን መንፈስ በልባችሁ ውስጥ ላከ። ለዚህ ከእንግዲህ ወዲህ ልጅ ነህ እንጂ ባሪያ አይደለህም፤ ልጅም ከሆንህ ደግሞ በክርስቶስ የእግዚአብሔር ወራሽ ነህ።” (ገላ. ፬፥፮-፯) ጥምቀት ከዲያብሎስ ባርነት ወጥተን የእግዚአብሔርን ልጅነት የምናገኝበት፣ የመንግሥቱ ወርሽ የምንሆንበት ምሥጢር ነው።

፫. ከክርስቶስ ጋር አንድ መሆን

ጥምቀት የጌታችንን ሞቱን እና ትንሣኤውን ማመናችንን በተግባር የምንመሰክርበት እና ከሞቱ እና ከትንሣኤው የምንሳተፍበት ምሥጢር ነው።  ስንጠመቅ ወደ ውኃ ውስጥ መግባታችን የሞቱና የመቀበሩ ምሳሌ ነው። መውጣታችን ደግሞ የመነሣቱ ምሳሌ ነው። “ከክርስቶስ ኢየሱስ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ የተጠመቅን ሁላችን ከሞቱ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ እንደ ተጠመቅን አታውቁምን? እንግዲህ ክርስቶስ በአብ ክብር ከሙታን እንደ ተነሣ እንዲሁ እኛም በአዲስ ሕይወት እንድንመላለስ፥ ከሞቱ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ በጥምቀት ከእርሱ ጋር ተቀበርን። ሞቱንም በሚመስል ሞት ከእርሱ ጋር ከተባበርን ትንሣኤውን በሚመስል ትንሣኤ ደግሞ ከእርሱ ጋር እንተባበራለን።” እንዲል (ሮሜ ፮፥ ፫)   

ከውኃ ውስጥ ሦስት ጊዜ ብቅ ጥልቅ ማለቱ ጌታ በመቃብር ውስጥ ሦስት ቀን እና ሌሊት መቆየቱን ያስረዳል። በሦስተኛው ከውኃ መውጣቱ ጌታ በሦስተኛው ቀን ከመቃብር ለመውጣቱ ማስረጃ ነው። ክርስቲያኖች ከክርስቶስ ጋር እንነሣለን። በመጀመሪያ የነፍስ ትንሣኤን እናገኛለን። በመጨረሻ ደግሞ ነፍስና ሥጋቸን ተዋሕደው እንነሣለን። የነፍስ ትንሣኤ የተባለው በእምነትና በጥምቀት የምናገኘው ትንሣኤ ሲሆን በነፍስ ገነት መግባትን ያመለክታል። (ትምህርተ ሃይማኖትና ክርስቲያናዊ ሕይወት ገጽ ፪፻፵፯)።

፬. ክርስቶስን ለመልበስ

አሮጌውን አዳማዊ ሰውነታችንን አስወግደን “አዲስ ሰው” የተባለ ዳግማዊ አዳም ኢየሱስ ክርስቶስን የምንለብሰው በጥምቀት ነው። ጥምቀት ለሕይወት የሆነ አዲስ ሰውነትን ገንዘብ የምናደርግበት ምሥጢር ነው። “ከክርስቶስ ጋር አንድ ትሆኑ ዘንድ የተጠመቃችሁ ሁሉ ክርስቶስን ለብሳችኋልና።” (ገላ. ፫፥፳፯) ያልተጠመቀ ሰው ማንም ቢሆን ክርስቶስን ሊለብስ እና አዲስ ተፈጥሮን ገንዘብ ማድረግ አይችልም። “እርስ በርሳችሁ ውሸት አትነጋገሩ፥ አሮጌውን ሰው ከሥራው ጋር ገፋችሁታልና። የፈጠረውንም ምሳሌ እንዲመስል ዕውቀትን ለማግኘት የሚታደሰውን አዲሱን ሰው ለብሳችሁታል።” (ቆላ. ፫፥፱-፲)

፭. መንግሥተ ሰማያትን ለመውረስ

ጥምቀት የእግዚአብሔርን መንግሥት የምንወርስበት ነው። እግዚአብሔር የሰጠንን ጸጋ ለመቀበል በጥምቀት የእግዚአብሔር ልጆች ሆነን ካልተወለድን በስተቀር ከእናት ከአባት በተወለድነው ተፈጥሯዊና ሥጋዊ ልደት መንፈሳዊ እና ሰማያዊ የሆነውን የእግዚአብሔርን መንግሥት ለመውረስ አንችልም። “ኢየሱስም መልሶ፦ እውነት እውነት እልሃለሁ፥ ሰው ዳግመኛ ካልተወለደ በቀር የእግዚአብሔርን መንግሥት ሊያይ አይችልም” (ዮሐ. ፫፥፭) አለው።  ጥምቀት አዲስ ልደት ተብሏል። “እንደ ምሕረቱ መጠን ለአዲስ ልደት በሚሆነው መታጠብና በመንፈስ ቅዱስ በመታደስ አዳነን እንጂ፥ እኛ ስላደረግነው በጽድቅ ስለ ነበረው ሥራ አይደለም” (ቲቶ ፫፥፭)

፮. የቤተ ክርስቲያን አባል ለመሆን

በኦሪተ የተገረዙ ሁሉ የእግዚአብሔር ወገንነትን መብት እንደሚያገኝ ሁሉ በጥምቀት የቤተ ክርስቲያን አባልነት መብት እናገኛለን። ምክኛቱም ግዝረት በጥምቀት ተተክቷልና።

“የሥጋንም ሰውነት በመገፈፍ፥ በክርስቶስ መገረዝ፥ በእጅ ባልተደረገ መገረዝ በእርሱ ሆናችሁ ደግሞ ተገረዛችሁ፤ በጥምቀትም ከእርሱ ጋር ተቀብራችሁ፥ በጥምቀት ደግሞ፥ ከሙታን ባስነሣው በእግዚአብሔር አሠራር በማመናችሁ፥ ከእርሱ ጋር ተነሣችሁ። እናንተም በበደላችሁና ሥጋችሁን ባለመገረዝ ሙታን በሆናችሁ ጊዜ፥ ከእርሱ ጋር ሕይወትን ሰጣችሁ፤ በደላችሁን ሁሉ ይቅር አላችሁ፤ በእኛ ላይ የነበረውን የሚቃወመንንም በትእዛዛት የተጻፈውን የዕዳ ጽሕፈት ደመሰሰው፤ እርሱንም በመስቀል ጠርቆ ከመንገድ አስወግዶታል።” (ቆላ. ፫፥፲፩-፲፫)

የጥምቀት ምሳሌ በብሉይ ኪዳን

፩. አብርሃም ዮርዳኖስን ተሻግሮ ከመልከ ጼዴቅ ጋር መገናኘቱ፦ አበ ብዙኃን አብርሃም ለአምስቱ ነገሥተ ሰዶም ረድቶ አራቱን ኮሎዶጎሞርን ድል ነሥቶ ሲመለስ ዮርዳኖስን ተሻግሮ ሲሔድ መልከ ጼዴቅ ኅብስተ በረከት ጽዋዓ አኮቴት ይዞ ተቀብሎታል። አብርሃም፦ የምእመናን፣ ዮርዳኖስ፦ የጥምቀት፣ መልከ ጼዴቅ፦ የቀሳውስት፣ ኅብስተ በረከት ጽዋ አኮቴት፦ የሥጋው የደሙ ምሳሌ ነው።

፪ ኢዮብ ከዮርዳኖስ ወንዝ ተጠምቆ ከደዌው ድኗል። ኢዮብ፦ የአዳም፣ ደዌ፦ የመርገመ ሥጋ የመርገመ ነፍስ፣ ዮርዳኖስ ፦ የጥምቀት ምሳሌ ነው።

፫. እስራኤል ዮርዳኖስን ተሻግረው ምድረ ርስት እንደገቡትም እመናንም አምነው ተጠምቀው ገነት መንግሥተ ሰማያት ለመግባታችን ምሳሌ ነው።

፬. ንዕማን በዮርዳኖስ ተጠምቆ ከደዌው ተፈውሷል። ንዕማን፦ የአዳም፣ ደዌ፦ የመርገመ ሥጋ፣ የመርገመ ነፍስ፣ ዮርዳኖስ፦ የጥምቀት ምሳሌ ነው።

የጥምቀት ዓይነቶች

ጥምቀት ከሦስት ወገን ነው።

፩ኛ. መዝገበ ውሉድ ፍቁራን የምትባል የጌታ ጥምቀት

፪ኛ. ጥምቀተ ዮሐንስ

፫ኛ. ጥምቀተ አይሁድ ናቸው።

ጥምቀተ አይሁድ እና ጥምቀተ ዮሐንስ አንድ አይሆንም ሁሉም ልጅነት አያሰጥም ቢሉ አንድ አይደሉም፤ ከሰውነታቸው ሰውነቱ እንዲበልጥ ከጥምቀታቸውም ጥምቀቱ ይበልጣል። አንድም ጥምቀት ከስምንት ወገን ነው። አራቱ ምሳሌያዊ አራቱ አማናዊ ናቸው።

ምሳሌያዊ የሚባሉት

፩ኛ. አጥመቃ ለምድር በማየ አይህ፤ ምድር በማየ ዐይህ መጠመቅ

፪ኛ. ወለኩሎሙ አበዊነ አጥመቆሙ ሙሴ በደመና፤  “ወንድሞች ሆይ፥ ይህን ታውቁ ዘንድ እወዳለሁ። አባቶቻችን ሁሉ ከደመና በታች ነበሩ ሁሉም በባሕር መካከል ተሻገሩ፤ ሁሉም ሙሴን ይተባበሩ ዘንድ በደመናና በባሕር ተጠመቁ።” (፩ኛቆሮ. ፲፥፩-፪)

፫ኛ. ወተጠምቃ እገሪሆሙ ለካህናት፤ የካህናት እግሮቻቸው የዮርዳኖስን ውኃ በመርገጣቸው እንደ ጥምቀት ሆናቸው። (ኢያ. ፫፥፲፮)

፬ኛ. ጥምቀት ዮሐንስ፦ ዮሐንስ መጥምቁ ሲያጠምቃት የነበረችው ጥምቀት ናት። ዮሐንስ ለንስሓ በውኃ ብቻ እንጂ በመንፈስ ቅዱስ ስላላጠመቀ የዮሐንስ ጥምቀት የንስሓ እንጂ አማናዊ አልነበረችም።

 አማናዊ ጥምቀት

፩ኛ. መዝገበ ውሉድ ምቁራን የምትባል የጌታ ጥምቀት፦ በ፵ በ፹ ቀን ከውኃ እና ከመንፈስ የምንወለድባት አማናዊቷ ጥምቀት ነች።

፪ኛ. አንብዓ ንስሓ፦ ማለት በንስሓ ጊዜ የሚፈሰው የለቅሶ፣ የሐዘን ዕንባ ነው። የንስሓ ዕንባ ሥርየተ ኃጢአትን ስለሚያሰጥ እንደ ጥምቀት ይቆጠራል። (ድርሳነ ጎርጎርዮስ ፴፱፥፲)

፫ኛ. ደመ ሰማዕት፦ ደምን በማፍሰስ የምትፈጸም ጥምቀት ናት። ይህች ጥምቀት ክርስቶስን መምሰል የምታሰጥ እጅግ የከበረች ጥምቀት ናት፤ ዋጋዋም ከፍ ያለ ነው።

4ኛ. ባሕረ እሳት፡- እንደ ደመ ሰማዕታት በእሳት ባሕር ተጠምቆ ድኅነትን መግኘት ነው።

ጥምቀት ስንት ጊዜ ትፈጸማለች?

በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ የምትፈጸም ጥምቀት አንዲት ናት ። አንድ ጊዜ ከተፈጸመች  (ከተሰጠች) አትደገምም። ከቤተ ክርስቲያን የማይደገሙ ምሥጢራት መካከል አንዷ ነች። በካህን፣ በኢጲስ ቆጶስ እጅ የምትፈጸም ጥምቀት አንዲት ነች ። “ሊቀ ጳጳስ ወይም ኢጲስ ቆጶስ ሳይመጣ አናጠምቅም አይበሉ፤ የማጥመቅ ሥልጣን ያለው ያጥምቅ እንጂ፣ የጥምቀት ሥልጣን አንዲት ናት ።” (ፍትሃ ነገሥት አንቀጽ ፫፥፳፱)። አማናዊቱ ጥምቀት አንዲት ናት ። “አንድ ጌታ፣ አንድ ሃይማኖት፣ አንዲት ጥምቀት።” (ኤፌ. ፬፥፭)

ለምን በየዓመቱ ይከበራል?

ቅድስት ቤተ ክርስቲያናችን የጥምቀት በዓልን የምታከበረው የጌታችን የማዳኑን ምሥጢር ለማዘከርና  ለመመስከርም ነው፡፡ አቡነ ጎርጎርዮስ ካልዕ “የጠበሉን መረጨት አይተው  በቀድሞ ዘመን ወደ ሀገራችን መጥተው የነበሩ ኢየሱሳውያን የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን  በየዓመቱ ታጠምቃለች” ያሉትን መልስ ሲሰጡ “ይህን ምትፈጽመው ጌታችን ለእኛ ብሎ ያሳየውን ትሕትና ለመመስከር እና  ለምእመናን የጌታችን በረከተ ጥምቀት ለማሳተፍ እንጂ የተጠመቁትን ምእመናን  እየመለሰች በየዓመቱ አታጠምቅም” ብለዋል፡፡(የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ገጽ ፻፳፫)። ስለዚህ የጥምቀትን በዓል በየዓመቱ የምናከብረው ጌታችን ለኛ ያደረገውን የድኅነት መንገድ ለማሰብ፣ ከዲያብሎስ ቁራኝነት ነጻ የወጣንበትን ምሥጢር ለመዘከር፣ ጌታችን ከገሊላ ወደ ዮሐንስ ያደረገውን ጉዞ ለማሰብ፣ ከበዓለ ጥምቀቱ በረከተ ሥጋ በረከተ ነፍስን ለማግኘት ነው።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር