ከመምህር ተሾመ ግዛው

እያንዳንዱ የሰሙነ ሕማማት ዕለታት ስያሜ እንዳላቸው ዕለተ ረቡዕም ራሱን የቸለ ምሥጢራዊና ታሪካዊ ትርጒም አለው፡፡ ይህም እንደሚከተለው በዝርዝርእንመለከታለን።
የምክር ቀን (ምክረ አይሁድ)
አይሁድ ጌታችን አምላካችን ኢየሱስሰ ክርስቶስን የሚይዙበትን መንገድ ይፈልጉ ነበር፤ በመካከላቸው ምንም ዓይነት ልዩነት እንኳን ቢኖር ለኃጢአት ሥራ ግን ተባበሩ፡፡ ፰ት ለተለያየ አላማ የተቋቋመ ማኅበር (ስምንቱ ቤተ አይሁድ) ፦ ሊቃነ ካህናት፣ መገብተ ምኲራብ፣ ኃጥኣን መጸብሓን፣ ጸሓፍት ፈሪሳውያን፣ ሰዱቃውያን፣ ረበናት (መጽሓፈ ሰዓታት ንባቡና ትርጓሜው ሮዳስ ታደሰ ገጽ ፬፻፸፭)
ረበናት የሕዝቡን ሃይማኖታዊና ባሕላዊ ዕሤት ይጠብቃሉ ተብለው የተሾሙ ነበሩ፤ ነገር ግን ሕዝቡን ከመጥቀም ይልቅ የሚጎዳ ተግባር ላይ ተጠመዱ፤ ንጉስ ክርሰቶስን ለመስቀል በእለተ ረቡዕ ተማከሩ፤ ደሙም በላያቸው ላይ እንዲሆን በራሳቸው ላይ የሞት ፍርድን ፈረዱ። ሊቁ አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ እንደ ገለጸው ‹‹ማኀበራነ አይሁድ ተመድበሉ ለሰቂለ አምላክ ተማሐሉ፣ የአይሁድ ማኅበራት ተሰባሰቡ አምላክን ለመስቀል ተማማሉ›› ይች ዕለት የአዳም የመዳን ተስፋ፣ የነቢያት ትንቢታቸው ፍጻሜ እንዲያገኝ በቤተ አይሁድ ምክር የጸናበት እንዲሁም ለጨለማ አበጋዞች የኀዘን ዳራ የሰፋበት ነው፡፡
በዚህ ዕለት ጌታ ለሞት ተላልፎ እንዲሰጥ አይሁድ መክረው የተነሱበት አንዲሁም አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ በእጃቸው የሚወድቅበት መንገድ ከይሁዳ ጋር ዘዴ የዘየዱበት ዕለት በመሆኑ የቤተ ክርስቲያነችን ሊቃውንት ዕለቱ ከበዓለ ኀምሳ በስተቀር ዐመቱን ሙሉ በጾም እንዲታሰብ ሠርዓት ሠርተዋል።
የንስሓ ዕለት
ንስሓ ለሰው ልጅ ከበድል የሚነጻበት የነፍስ ሳሙና ነው፡፡ ቅዱሰ ኤፍሬም ሰለንስሓ እንዲህ ይለናል ‹‹ጌታ ሆይ ወርቅ ትሰጠኝ ዘንድ አለምንህም ወርቅ ክፉዎች የሚፈልጉት ንዋይ ነውና፡፡ ሀብትና ንብረትም አልለምንህም፤ እነርሱም ድኅነትን የሚያስገኙ አይደሉም፡፡ ይቅርታን ማግኘት ከወርቅ ይልቃል፡፡››
ጌታቾን ኢየሱስ ክርስቶስ ከሠራቸው ድንቅ ሥራዎች ቅዱስ መጽሐፍ ማርያም ባለ ሽቶዋ በሚንቋትና ኃጢአተኛነቷን በየሄዱበት በሚመሰክሩባት ሴት ይቅርታን ያደረገበት ቀን ነው፡፡
ከቀናት ሁሉ ቅዱስ ተብለው የሚጠሩ ዕለታት ነፍስና ሥጋን የሚያነጹ ልዩ ዕለታቶች አሉ፡፡ ማርያም ለንስሓ የተነሳችበት ዕለት ከሌላው ጊዜ በተለየ ሁኔታ በኀዘንና በትካዜ የውስጧን ማንነት የሚያሳያትን በዓይነ ኅሊና ፊት እንጅ ለኃጢአትና ለበደል በሚያቆማት መስታወት ፊት ብቻ አልነበርም፡፡
ከዓይነ ሥጋ ዕይታ በመውጣት በዓይነ ኅሊና የታያት የክብር ዙፋን በመናፈቅ ውድና ክቡር የሆነ ሽቱ ፍለጋ ነበር የወጣችው፤ በወጣችበት ጊዜም ቀላል የማይባል ፈተና ገጥሟት ነበር፡፡ እርሱን ተቋቍማ ነገሥታት ይቀቡት የነበረውን እጅግ የከበረ ልዩ ሽቱ ፍለጋ ተንከራተተች፤ ፈልጋም ባገኘች ጊዜ በውድ ገንዘብ ገዛችው፡፡
የሽቱ ታሪክ በቤተ ክርስቲያናችን እንዲህ ይተረካል፡-
ሰባ ሰገል ለሕጻኑ የገበሩት ከጥንት አባቶቻቸው የመጣ ታሪክ እንዳለው ሁሉ ሽቱውም ልዩ ታሪክ አለው፡፡ ዳዊትና ሰሎሞን ይቀቡት የነበረዉ ውድ ሽቱ ሳይሆን እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም በወርኀ ስደቷ ጥጦስና ዳክርስ የተባሉ ሽፍቶች ነበሩ፤ እነዚህ ሽፍቶች የሕጻኑን ልብስና ጨማ ከዘረፉ በኋላ ፈያታዊ ዘየማን ሕጻኑን በመታቀፍ ሸኝቶት ነበር፤ የሕጻኑ ወዝም በሽፍታው ልብስ ይቀራል፤ ልዩ ጠረንም ነበረው፤ እንድታጥብለትም ለእናቱ ሲሰጣት ሽታው እስካሁን ከምታውቀው ሽቱ ሁሉ የተለየና በአንድ ተራ ሰው ቤት ሊገኝ የማገባው መሆኑን አውቃ ለነጋዴ ሸጠችው፤ ያ ነጋዴም የሚገዛው ሰው እስኪያገኝ ድረስ በልዩ ቦታ አስቀምጦት ነበር፤ ማርያም እንተ ዕፍረት በመጣች ጊዜ በውድ ዋጋ ሸጠላት፡፡
ማርያም እንተ ዕፍረት ይህንን የገዛችው ሽቱ ለክርሰቶስ እንዲገባ ዐውቃ የስምዖንን ዛቻና ግፊት ሳይበግራት በጽናት ተቋቍማ ወደ ክርስቶስ ቀርባ በፊቱ አቀረበችለት፡፡ በዐይኖቿም ዕንባ አፍሳ እግሮቹን አጠበችው፤ በዕንባዋ ያጠበችው እግሮቹም በጨርቅ ሳይሆን በውብ ፀጉሮቿ ነው እግሮቹን ያበሰችው፡፡
ያን ጊዜ ማርያም እንተ ዕፍረት በጌታ ዘንድ ከእንባዋ የተነሳ ይቅርታን አገኘች፤ ከበደል እስራትም ተፈታች፤ ከ፴፮ቱ ቅዱሳት አንስትም ተቆጠረች፤ በቅዱሱ ዕለትም ቅድስናን ተቀበለች፡፡ (ሉቃ. ፯፥፴፯-፶)
ማርያም እንተ ዕፍረት እግዚብሔር የሰጣትን ውበትና መልክ ለቅድስና ሳይሆን ለኃጢአት አውላው ነበርና፤ ብዙዎቹ በእርሷ ውበት ተማርከው ገንዘባቸውን ጨረሱ፤ ትዳራቸውን አፈረሱ፤ ክቡር የሆነውንም የክርስቶስ ቤተ መቅደስ አረከሱ፤ በኃጢአት ዓለም እራሳቸውን አዋረዱ፤ ማርያም ግን ከዚህ ሁሉ ጥፋትና በደል በኋላ ወደ ቀልቧ ተመለሰች፤ ሁሉም ከንቱ መሆኑና በሚያልፈው ዓለም የማያልፈውን ክብር መግዛት ፈለገች፡፡
በማርያም እንተ ዕፍረት የሚከተሉትን የሕይወት ለውጥ እንመለከታለን፡-
ለኃጢአት ትጠቀመው የነበረውን መስታወት ለጽድቅ ማያ አደረገቸው፤
ለዝሙት ይውሉ የነበሩ ልብሶቿ ለክብር ሆኑ፤
ለዝሙት ይዘረጉ የነበሩ እጆች ለጽድቅ ተዘረጉ፤
ለዝሙት ይንበረከኩ የነበሩ እግሮቿ ለስግደት ተንበረከኩ፤
የጎልማሳ ቀልብን ሰብረው በመንገድ የሚያስቀሩ ዓይኖቿ የንስሓ እንባን አነቡ፤
ወደ ኃጢአት የእራት ግብዣ የሚገሰግሱ እግሮቿ ለክብር እንግድነት በቅድስና የእራት ግብዣ ቦታ ገሰገሱ፤
የጎልማሶች እጅ መንሻ በምትቀበልበት እጆቿ የተለየ ሽቱ ለነገሥታት እንደሚገባው ንጉሠ ነገሥት ለሆነው ለክርስቶስ አቀረበች፡፡
ይህች ዕለት ለእርሷ የተቀደሰ ሐሳብን ያሰበችበት፣ ያባከነችውን ጊዜ የምትክስበት፣ ለኃጢአት መኳኳል ትጠቀምበት የነበረውን ጊዜ ለጽድቅ ያደረገችበት ቅዱስ ዕለት፤ ከዓለም ሁካታና ጩኸት የተለየችበት ቅድስት እለት ናት፡፡
ዛሬ እኛ ከነበርንበት ውደቀት ለመውጣት ብዙ ምክንያች እንደረድራለን ያለንበትን ቦታና በዙሪያችን ያሉ ሰዎችን ከውደቀታችንም ላለመነሳት ምክንያት እናደርጋቸዋለን፡፡ ከዚህች ብርቱና ቆራጥ ሴት የምንማረው ለበጎ ተግባር ቁርጥ ውሳኔ መወሰንና ፈጥኖ በተግባር ማዋልን ነው። ያኔ ታላቅ የሕይወት ለውጥ በኑሯችን ይከሰታል።
ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር አሜን

ከኄራኒ ጠና

የጥያቄ ቀን

 ለፍጥረተ ዓለም ሶስተኛ ቀን የሆነችው ማክሰኞ በህማማት ሳምንት የጥያቄ/ የትምህርት ቀን ተሰኝታ፤ ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀድሞ በተናገረውና ባደረገው ላይ አይሁድ ጥያቄ ማቅረባቸው እንዲሁም እርሱ መልስ በመስጠት ማስተማሩ ይዘከርባታል።

• ጥያቄ

 ዕለቱን የጥያቄ ቀን ያሰኘው ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዕለተ ሰኑይ ያደረገውን አንጽሆተ ቤተ መቅደስ ተከትሎ ጸሐፍትና ፈሪሳውያን ይህንን ገበያ መፍታት፤ ተአምራትን ማድረግ ፤ ከምድራውያን ነገስታት ከሌዋውያን ካህናት ያይደለ ትምህርት ማስተማርን በምን ስልጣን ታደርገለህ? ይህንንስ ስልጣን ማን ሰጠህ? ሲሉ መጠየቃቸው ነው። (ማቴ ፳፩፥ ፳፫ – ፳፯)

ጸሐፍት እና ፈሪሳውያን ክርስቶስ ይህንን በማን ስልጣን አንደሚያደርግ ጠፍቷቸው አልነበረም ለጥያቄ የመጡት፤ ይልቁንም እርሱን ለመፈታተን እና ከቃሉም ስሕተትን ለማግኘት ነበር። ልቡና እና ኩላሊትን የሚመረምር ሁሉን አዋቂ አምላክ ግን የልባቸውን ጠማማ መሻት ቀድሞው አውቆ ነበርና ጥያቄያቸውን በሌላ ጥያቄ መለሰላቸው።

“ኢየሱስም መልሶ፦ እኔ ደግሞ አንዲት ነገር እጠይቃችኋለሁ እናንተም ያችን ብትነግሩኝ እኔ ደግሞ እነዚህን በምን ሥልጣን እንዳደርግ እነግራችኋለሁ የዮሐንስ ጥምቀት ከወዴት ነበረች ከሰማይን ወይስ ከሰው አላቸው። እነርሱም እርስ በርሳቸው ሲነጋገሩ፦ ከሰማይ ብንል፦ እንኪያስ ስለ ምን አላመናችሁበትም ይለናል ከሰው ግን ብንል ዮሐንስን ሁሉም እንደ ነቢይ ያዩታልና ሕዝቡን እንፈራለን አሉ። ለኢየሱስም መልሰው፦ አናውቅም አሉት። እርሱም ደግሞ፦ እኔም በማን ሥልጣን እነዚህን እንዳደርግ አልነግራችኹም አላቸው።” 

እነርሱ በሰው ዘንድ መከበሩን የቃሉ ትምህርትን መወደዱን አይተው ለማወቅ በቅንነት በመጠየቅ ፋንታ በቅናት ምን ብንለው እናሳጣዋለን ወጥመዳችን ውስጥ እናስገባዋለን ብለው አውጥተው አውርደው ጥያቄዎቻቸውን ይዘው መጡ ስለዚህም እንደ አመጣጣቸው መለሰላቸው።

እኛስ ዛሬ ምን ዓይነት ጥያቄ ይዘን ነው ወደ አምላካችን ብሎም ወደመምህራኖቻችን የምንቀርበው? በልባችን ክፉ ምኞትን ይዘን በንግግራችን ዋሽተንበት እንዳይሆን እንጠንቀቅ (ገላ ፮፥፯) በንፁሕ እና በተሰበረ ልብ ነው አምላካችን ፊት መቅረብ ያለብን እንጂ እንደ ጸሐፍት እና እንደ ፈሪሳውያን ነገር ጐንጕነን ሊሆን አይገባም፤ ስንጠይቅ አውቀን ለመራቀቅም አይሁን ይልቁንም በሕይወት ለመኖር እንጠይቅ፤ አዋቂ ነው/ናት ለመባል ለትዕቢትም አይሁን/ ለመረዳት እንጂ፤ የሰውን ስህተት ለማጕላትና ለመሰናክል አይሁን፤ እንዳጠቃላይ ከእርሿቸው መጠበቅ እንዳለብን አምላክ ነግሮናልና ልጠነቀቅ ይገባናል።

•  ምሳሌዎች

 ክርስቶስ ጥያቄያቸውን በዚህ መንገድ ካስተናገደ በኋላ በምሳሌ ያስተምራቸው ጀመር ሁለት ምሳሌዎችንም ነገራቸው።

 ምሳሌ አንድ: – ፪ ልጆች የነበሩት አንድ ሰው ነበረ፤ ወደ አንደኛው ልጁም ሄዶ ልጄ ሆይ በወይን አትክልቴ ሥራ አለው፤ እርሱም ሊሠራ አልወደደም፤ ኋላ ተመልሶ ግን ተጸጸተ ሠራም፤ አባትየው ወደ ሌላኛው ልጁ አቀና እንዲህም አለው፤ ሌላኛውም ልጅ እሺ አለ አልሰራም ከሁለቱ የአባቱን ፈቃድ የፈጸመው ማን ነው? አላቸው። እነርሱም የፊተኛው አሉት።

 በዚህ ምሳሌ አባት የተሰኘው እግዚአብሔር ሲሆን፤ የመጀመሪያው ልጅ ደግሞ በንስሐ የተመለሱ ቀራጮችን ይወክላል፤ ሁለተኛው ልጅ ደግሞ ጸሐፍትና ፈሪሳውያንን ይወክላል። ቅዱስ ዮሐንስ አፈ ወርቅ ይህንን ሲያብራራ እግዚአብሔር ከንግግራችን ይልቅ ሥራችንን እንደሚፈልግ ይነግረናል፤ ንግግራቸውን ካቀኑ መልካሙን ቃል ከሚናገሩ ነገር ግን በግብራቸው ከሚበድሉ፤ ክርስቶስም ራሱ “ስለዚህ ያዘዟችሁን ሁሉ አድርጉ ጠብቁትም ነገር ግን እየተናገሩ አያደርጉትምና እንደ ሥራቸው አታድርጉ።” (ማቴ ፳፫፥፫) ካላቸው ጸሐፍትና ፈሪሳውያን ቀድመው በቀደመ ሕይወታቸው ያላመኑ እንዲሁም የበደሉ ነገር ግን በንስሐ የተመለሱ ቀራጮች መንግሥቱን ይወርሳሉ አለ። እኛ አሁንም ከዚህ ምሳሌ እኒህን እንማራለን: –

1.  የአንደበት ብቻ ሳይሆን የተግባርም ክርስቲያን ልንሆን እንደሚገባ

ውጫዊ በሆነው ሰው በሚያየው በመድረክና በማህበራዊ ሚዲያ ስለ እምነታችን መመስከር ብቻ ሳይሆን እግዚአብሔር በሚያየው ሰው በማያየው የግል ሕይወታችንም መልካሙን ምግባር ልንሠራ ይገባናል። ይህም ያለንን እውቀት፣ ገንዘብ የመሳሰሉትን ለተቸገሩ በመመጽወት ፤ በፍጹም ትሕትና እና ፍቅር ከሁሉ ጋር በመኖር…. ሊገለጽ ይችላል።

•  አሁን አንዳልረፈደ

ልክ እንደቀራጮች ለእግዚአብሔር እምቢ ያልንባቸው ከሕጉም ያፈነገጥንባቸው ጊዜያት ቢኖሩም የምሕረት አባት የሆነው አምላካችን በንስሐ ሊቀበልን ከመንጋውም ሊቀላቅለን የታመነ ነውና፤ ኑ ዛሬ ነገ ሳንል በንስሐ ወደ አምላካችን እንመለስ።

 ምሳሌ 2: –

‹‹ባለቤት ሰው ወይንን ተከለ፤ ቅጥርም ቀጠረለት፤ መጭመቂያም አስቈፈረለት፤ ግንብም ሠራለት፤ ለገባሮችም ሰጥቶአቸው ሄደ፡፡ የሚያፈራበት ወራት በደረሰ ጊዜም፥ ከወይኑ ፍሬ ያመጡለት ዘንድ አገልጋዮችን ወደ ገባሮቹ ላከ፡፡ ገባሮቹም አገልጋዮቹን ይዘው፥ አንዱን በበትር ደበደቡት፤ አንዱንም ገደሉት፤ ሌላውንም በድንጋይ መቱት፡፡ ከዚያም በኋላ ከቀደሙት የሚበዙ ሌሎች አገልጋዮችን ላከ፤ እነርሱንም እንዲሁ አደረጉባቸው፡፡ በኋላም ልጄንስ ይፈሩት ይሆናል ብሎ ልጁን ላከ፡፡ ገባሮቹም ልጁን ባዩት ጊዜ እርስ በርሳቸው፡- እነሆ፥ ወራሹ ይህ ነው፤ ኑ እንግደለውና ርስቱን እንውረስ ተባባሉ፡፡ ይዘውም ከወይኑ ቦታ ወደ ውጭ አውጥተው ገደሉት፡፡›› (ማቴ ፳፩ ፥፴፫-፴፱)

በዚህም የምሳሌ ትምህርት የመሬቱ ባለቤት እግዚአብሔር አብ ሲሆን፤ ግንብ፣ ቅጥር እና መጭመቂያ የተሰኙት ደግሞ መቅደሱ፣ የኦሪት ሕግና መሰዊያው ነበሩ፤ ገበሬዎች ደግሞ የአይሁድ ካህናትና አባቶች ናቸው፤ ሰራተኞቹ የተባሉት በየዘመናቱ የተላኩ ነብያት ሲሆኑ፤ የተወደደው ልጅም ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው።

ጌታችን በዚህ ምሳሌ የተናገረው በአጭሩ ከብሉይ ወደ ሐዲስ ኪዳን የተደረገውን ሽግግር ነው። እግዚአብሔር የወይን አትክልት ስፍራ ለተባለችው ለእስራኤል እና ለተመረጠው ሕዝቧ በየዘመኑ ነብያትን ልኮ እንዳስተማራቸው፤ እነርሱም በነብያቱ መከራን እንዳጸኑባቸውና እንደገደሏቸው ይህንንም እየተመለከተ ስለ ምሕረቱ ብዛት በድጋሚ ነብያቱን እንደላከ መልሰውም ያንኑ እንዳደረጉባቸው ከዚያም በመጨረሻው የሚወደውን አንዱን ልጁ የተባለው ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን እንደላከ በእርሱም እንዳላመኑበት ይልቁንም  በእንጨት መስቀል እንደሰቀሉት ያሳየናል።

ይህም በውጤቱ የወይኑ ስፍራ በክርስቶስ ካላመኑት አይሁዳውያን ተወስዶ ለአዲሶቹ ገበሬዎች በክርስቶስ ላመኑት ለአሕዛብ መሰጠቱን እና ሐዋርያዊ የሆነች ቤተክርስቲያን መመሥረቷን ያሳየናል።

 ከዚህም ምሳሌ እኛ የሚከተሉትን ልንማር ይገባናል: –

1.  በቤተ ክርስቲያን ያለን ስልጣን ለብቻው ለድኅነታችን ዋስትና እንደማይሆን፤

በምሳሌው ገበሬ የተሰኙት የአይሁድ መንፈሳዊ መሪዎች ካህናት የነበራቸው ስልጣን አላዳናቸውም፤ ምክንያቱም እግዚአብሔር ከእነርሱ የጠበቀውን መልካሙን የምግባር ፍሬ አላፈሩምና። አሁንም እኛ ምንም እንኳ በመድረክ ብንዘምር ስነ-መለኮት አዋቂ ነን ብንል መልካሙን ፍሬ ትሕትናን፣ ፍቅርን ፣ መታዘዝን ገንዘብ ካላደረግን እኒህ ለእኛ ምንም ጥቅም እንደማይሰጡን ነው።

•  ክርስቶስን መካድ የክሕደት ሁሉ መጨረሻው እንደሆነ

 አይሁድ ልጁ ወራሹ መጣ እርሱን ብንገድል ውርሱን እንወስዳለን ብለው እንዳሉትም አደረጉ፤ ያን ጊዜም ሁሉን ነገር አጡ። እኛም ዛሬ በስሕተት ትምህርት ተወስደን ክርስቶስን እንደ አምላክነቱ ባንቀበለው እንደ አይሁድ ሁሉን እናጣለን። በአገልግሎታችንም ሆነ ከሁሉም ነገር በፊት የኢየሱስ ክርስቶስን አምላክነት እና ጌትነቱን በፍጹም ልብ ልናምን ይገባናል። የሐዲስ ኪዳኗ ሐዋርያዊት ቤተክርስቲያንም በዚህ እውነት ላይ ተመስረታለችና። (ማቴ ፲፮ ፥ ፲፰)

•  የአሁኑ ገበሬዎች እኛ ነን!

 የወይን ቦታው አሁን ለሌላ ፍሬውን ለሚያፈሩ ገበሬዎች ተሰጥቷል፤ ሌሎቹ ገበሬ የተሰኘችው የሐዲሷ ቤተ ክርስቲያን ኅብረት ናት፤ ያህ ማለት እኔ፣ አንተ፣ አንቺ ሁላችንም የቤተክርስቲያን አባላት ማለት ነን። ታዲያ እኛ እውነት ፍሬ እያፈራን ነውን? እኛ የወይን ፍሬው ባለ አደራዎች እንጂ ባለቤቶች አይደለም፤ እናም ባለቤቱ መጥቶ በሰጠኋችሁ ሃይማኖት ሕግ እና ሥርዓት ምን መልካም ፍሬ አፈራችሁ? ቢለን የምንመልሰው አዘጋጀተናልን? ለዚህም ነው በየቀኑ ራሳችንን ለእግዚአብሔር መንግሥት የሚሆን ምን ፍሬን እያፈራን እንደሆነ ልንጠይቅና በማስተዋልም ልንኖር የሚገባል።

•  ትምህርት

 በዕለተ ሠሉስ ከላይ ከተነጋገርነው ከጸሐፍት፣ ከፈሪሳውያን እና የጌታችን መልስ ባሻገር ክርስቶስ በቤተ መቅደስ ያስተማረው ረጅም ትምህርትም ታስቦ ይውላል። (ሉቃ ፳፩፥፪-፴፮)

በዚህም ጌታችን በመጀመሪያ የመበለቲቱ ሁለት ሳንቲም መባእ አመስግኗል፤ በዚያ ብዙ ወርቅ እና ሌላ ውድ የሆነ መባን የሚያገቡ ብዙዎች እያሉ ለምን የእርሷን ሁለት ሳንቲም መባእ አመሰገነ? ቢሉ ሌሎቹ ትርፍና ኪሳራቸውን አስልተው ሲሰጡ እርሷ ግን ያላትን ያለስስት ሰጥታለችና። የአቤልን መሥዋዕት የወደደ ያው እግዚአብሔር አሁንም ከስጦታው ብዛት ይልቅ የልቧን ንጽሕናና ከጎዶሎዋ ላይ ሳትሰስት መስጠቷን አደነቀ።

ጌታችን ዛሬም ቢሆን ያንኑ ስጦታ ይወዳል፤ ያለን ሁሉ ከእርሱ ነውና ለእርሱ ክብር ልናውለውም ይገባል አምላካችን እኮ አይደለም ብርና ንብረት ሕይወትም የሚሰጠው ነው ይህንንም እንኳ ብናደርግ እርሱ ካደረገልን ጥቂቱን እንኳን አንመልስም።

ከዚህም በተጨማሪ በዚህች እለት አምላካችን ስለ ዳግም ምጽአቱ እና ከእርሱ በፊት ስለሚፈጠሩት ነገሮች ከቤተ መቅደሱ መፍረስ ጋር አያይዞ በሰፊው አስተምሯል። ይህንንም ብቻ ተናግሮ ዝም አላለም፤ ምን ልናደርግ እንደሚገባንም ‹‹ራሳችሁን ጠብቁ፤ በመብልና በመጠጥ፥ በመቀማጠልና የዓለምን ኑሮ በማሰብ ልባችሁን አታደንድኑ፤ ያቺ ቀንም በድንገት ትደርስባችኋለች፡፡ በምድር በሚኖሩት ሁሉ ላይ እንደተዘረጋች ወጥመድ ትደርሳለችና፡፡ እንግዲህ ከዚህ ከሚመጣው ሁሉ በጸሎታችሁ ማምለጥ እንድትችሉ፥ በሰው ልጅ ፊትም እንድትቆሙ ሁልጊዜ ትጉ፡፡›› (ሉቃ ፳፩፥፴፬-፴፮) ሲል ነግሮናል። እኛም በዳግም ምጽዓቱ የምናምን ይህንን በማሰብ ማስታዋል እንኑር!

በአጠቃላይ በዚች የሰሙነ ሕማማት ማክሰኞ የአይሁድን ጥያቄ እና የጌታችንን ትምህርት አስበን እንውላለን። ከሁሉ በላይ በዕለቱ የሚነገረውን የእግዚአብሔር ቃል እንደ ሕይወታችን ስንቅ ልንወስደው ይገባናል። ካስተማሩት ብዙ እንደሚጠብቁበት ጌታችንም በአንድም በሌላ ካስተማረን ከኛ ፴(ሠላሳ)፣ ፷(ስልሣ) እና ፻(መቶ) ያማረ ፍሬን ይጠብቃልና የተማርነውን በኑሮ እናትርፍበት! ልክ በቅዳሴ እንደምንታዘዘው ‘አልዕሉ አልባቢክሙ/ልቡናችሁን ከፍ ከፍ አድርጉ’ ተብለን በምድር ብንኖርም ልቡናችንን ወደላይ ወደ ሰማይ ከፍ አድርገን ከምድራዊ ፍላጎት በላይ በሆነው በእግዚአብሔር ሐሳብ ሕይወታችንን እንምራ።

 ወስብሐት ለእግዚአብሔር፤ ወለወላዲቱ ድንግል፤ ወለመስቀሉ ክቡር ለዓለም ዓለም አሜን።

ከመምህር ጌራ ሞገስ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ፩ አምላክ አሜን። በባሕርዩ ሞት በመንግሥቱ ሽረት የሌለበት፤ አንድነቱን ሦስትነቱ የማይከፋፍለው ሦስትነቱን አንድነቱ የማይጠቀልለው ለዘለዓለም አንድ ሲሆን ሦስት ሦስት ሲሆን አንድ እየተባለ የሚመሰገን እግዚአብሔር አምላክ ወዶና ፈቅዶ እንኳንም ለ ፳፻፲፰ ዓ.ም በዓለ ሆሣዕና በሰላም አደረሰን አደረሳችሁ።

ሆሣዕና

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሰውን ልጅ ከዘለዓለማዊ ሞት የማዳን ሥራውን ለመፈጸም ጥቂት ቀናት ሲቀሩት በነቢያት የተነገረው ትንቢትና በብሉይ ኪዳን የነበረው ምሳሌ ይፈጸም ዘንድ በአህያዪቱና በውርንጫው ላይ ተቀምጦ ወደ ኢየሩሳሌም ሲገባ ደቀ መዛሙርቱና ብዛት ያለው ሕዝብ ‹‹ሆሣዕና በአርያም›› እያሉ በመዘመር ሰማያዊ አዳኝ መሆኑን መስክረው ተቀብለውታል። ሆሣዕና ቃሉ የአረማይክ ሲሆን ትርጉሙም “አሁን አድን” ማለት ነው፡፡

የሆሣዕና በዓል የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስን የትሕትና ንጉሥነት እና የድል ጉዞ የምናስብበት ታላቅ ዕለት ነው። ይህ በዓል በታሪክ ውስጥ የተከናወነ ድርጊት ብቻ ሳይሆን፣ ዛሬ ላለንበት ዘመንና ሕይወት ጥልቅ የሆነ መንፈሳዊ ትርጉም አለው።

ሆሣዕናን እና ያለንበትን ዘመን በሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ማየት እንችላለን፦

፩. ትሕትና እንደ መሪነት መገለጫ

በዓለ ሆሣዕና የዓለምን የሥልጣንና የክብር ትርጉም የለወጠ ዕለት ነው። በወቅቱ የነበሩ ነገሥታት በፈረስና በሰረገላ፣ በጦር መሣሪያ ታጅበው ለጦርነትና ለግርማ ሞገስ ሲወጡ፣ የሰላሙ ንጉሥ ግን በአህያ ውርንጭላ ላይ ሆኖ መጣ።

 “ለጽዮን ልጅ፦ እነሆ፥ ንጉሥሽ የዋህ ሆኖ በአህያ ላይና በአህያይቱ ግልገል በውርንጭላዪቱ ላይ ተቀምጦ ወደ አንቺ ይመጣል በሏት ተብሎ በነቢይ የተነገረው ይፈጸም ዘንድ ይህ ሆነ።” እንዲል (ማቴ. ፳፩፥፬-፭) ፤ ዘካ. ፱-፱)

በዘመነ ብሉይ የነቢያቱ ትርኢት ትርጓሜ ወንጌል እንደሚነግረን ዘመኑ ሰላም ሲሆን ነቢይ ወደ ሕዝብ አደባባይ የሚሔደው በአህያ ላይ ተጭኖ ነበር፤ ዘመኑ እስራኤላውያንን እግዚአብሔር ተቆጥቷቸው የጦርነት በር የሚከፈትባቸው እንደሆነ ግን በፈረስ ላይ ተቀምጠው በግልቢያ ነበር የሚከሰቱት፤ የሰላም አለቃ የተባለው ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሥቃይ፣ የመከራ፣ የሰቀቀን ፣ የዋይታ በአጠቃላይ የዲያብሎስ ምርኮ የሆነበት የብሉይ ኪዳን ዘመን አከተመ፤ የሰላም፣ የዕረፍት፣ የሐሴትና የነፃነት ዘመን ተወጠነ ሲል በአህያ ላይ ተቀምጦ መጣ።

ለዘመናችን ትምህርት፦ በዚህ በትዕቢትና በፉክክር በተናወጠ ዓለም ውስጥ፣ እውነተኛ ታላቅነት የሚገኘው በትሕትናና ሌሎችን በማገልገል እንደሆነ ያስገነዝበናል።

፪. የልብን ምንጣፍ ማንጠፍ (እውነተኛ አምልኮ)

በዓለ ሆሣዕና ሕዝቡ ልብሳቸውንና የዘንባባ ዝንጣፊዎችን በመንገዱ ላይ አነጠፉ። ዛሬ ደግሞ እግዚአብሔር ከእኛ የሚፈልገው የውጭ ልብስን ሳይሆን፣ የልባችንን መከፈትና ንስሓን ነው።

 “ከሕዝቡም እጅግ ብዙዎች ልብሳቸውን በመንገድ ላይ አነጠፉ፥ ሌሎችም ከዛፍ ዝንጣፊዎችን እየቆረጡ በመንገድ ላይ ያነጥፉ ነበር።” (ማቴ. ፳፩፥፰)

ለዘመናችን ትምህርት፦ ጌታ ወደ ሕይወታችን እንዲገባ የልባችንን ዙፋን ልንሰጠው ይገባል። በይሉኝታና በዘልማድ ብቻ ሳይሆን፣ ውስጣዊ ማንነታችንን ለእርሱ ማስገዛት ይጠበቅብናል።

፫. “ሆሣዕና” – የድኅነት ጩኸት

“ሆሣዕና” ማለት “አሁን አድን” ማለት እንደመሆኑ፤ በወቅቱ የነበሩ ሕዝቦች ጌታን የተቀበሉት እንደ ፖለቲካ ነፃ አውጪ ቢሆንም፣ እርሱ ግን የመጣው ከኃጢአትና ከዘለዓለም ሞት ሊያድነን ነው።

 “የሚቀድሙትም ሕዝብ የሚከተሉትም፦ ሆሣዕና ለዳዊት ልጅ በጌታ ስም የሚመጣ የተባረከ ነው፤ ሆሣዕና በአርያም እያሉ ይጮኹ ነበር።” (ማቴ. 21፡9)

ለዘመናችን ትምህርት፦ ዓለማችን በጦርነት፣ በበሽታና በጭንቀት በታወከችበት በዚህ ዘመን፣ የእኛም ጩኸት “ሆሣዕና – ጌታ ሆይ አሁን አድነን!” ሊሆን ይገባል። እውነተኛ ሰላም ከሰው ሳይሆን ከእግዚአብሔር ብቻ እንደሚገኝ ማመን አለብን።

፬. የማይለወጥ አቋም (ጽናት)

በሆሣዕና ዕለት “ሆሣዕና” ያሉ ብዙዎች፣ ይሁኑ እንጂ ከጥቂት ቀናት በኋላ ሆሣዕና ብለው ባመሰገኑበት አንደበት “ስቀለው!” በማለት ሲጮኹ ታይተዋል። ይህም የሰው ልጅን ጠባይና የዘመናችንን ክዳት ያሳያል።

ለዘመናችን ትምህርት፦ እምነታችን በሁኔታዎች ላይ የተመሠረተ መሆን የለበትም። ነገሮች ሲመቻቹ የምናመሰግን፣ ሲከፉ ደግሞ የምናማርር መሆን የለብንም። “እስከ መጨረሻው የሚጸና እርሱ ግን ይድናል።” (ማቴ. 24፥13)

ሲጠቃለል ሆሣዕና የሰላም ንጉሥ ወደ ልባችንና ወደ ቤታችን የሚገባበት በዓል ነው። ዛሬም ጌታ በደጃችን ቆሞ ያንኳኳል። እኛም እንደ ኢየሩሳሌም ሕዝብ በደስታ ተቀብለን፣ በሕይወታችን ላይ እንዲነግሥ በመፍቀድ፣ ክርስቶስን መስለን ልንኖር ይገባል።

ወስብሐት ለእግዘአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር ይቆየን

መልካም የሆሣዕና በዓል!

በዲ/ን ዮርዳኖስ ተክሉ

ኒቆዲሞስ መምህርና የአይሁድ መሪ ሆኖ ሳለ እውነትን ለማወቅ ከክርስቶስ ዘንድ ሊማር በሌሊት መጣ። ራሱን ዝቅ አድርጎ በመማር የትሕትና አርአያ ሆነ። ከዮሴፍ ጋር የጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ቅዱስ ሥጋውን ገንዞ በሐዲስ መቃብር በጌቴሴማኒ ቀበረ። እኛስ..???

በኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያናችን ኢትዮጵያዊው ቅዱስ ያሬድ የዐቢይ ጾም የሳምንታት ስያሜዎች ከነሥርዐተ ማኅሌቱ በጾመ ድጓ መጽሐፍ ባዘጋጀው መሠረት የጾሙ ሰባተኛ ሳምንት ኒቆዲሞስ በመባል ይታወቃል።

በዚህ ሳምንት ከዋዜማው ቅዳሜ ጀምሮ በቅድስት ቤተ ክርስቲያን የሚዘመረው ዝማሬ፣ የሚሰበከው ስብከት፣ የሚሰጠው ትምህርት፣ የሚነበበው ወንጌል “ኒቆዲሞስ”ን የሚያወሳ ነው። በዚህ ሰንበት በዮሐንስ ወንጌል ምዕራፍ ሦስት የተጻፈልን፦ ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ኒቆዲሞስ ለተባለ የአይሁድ አለቃ ያስተማረው ትምህርት፤ እንዲሁም የኒቆዲሞስ አስተማሪ መምህረ ትሕትና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ኒቆዲሞስን ያስተማረው ትምህርት ይነበባል፣ ይተረጎማል፣ ይዜማል።

‎          ኒቆዲሞስ ግን ማን ነው?

ኒቆዲሞስ የሚለው ቃል የግሪክ ቃል ሲኾን፤ ትርጉሙም “ድል ማድረግ” ወይም “አሸናፊነት” ማለት ነው። ኒቆዲሞስ ፈሪሳዊ፣ የአይሁድ ሸንጎ አባል የነበረ ከአይሁድ አለቆችና መምህራን አንዱ ነው። (“ከፈሪሳውያንም ወገን የአይሁድ አለቃ የሆነ ኒቆዲሞስ የሚባል አንድ ሰው ነበረ፤…” ዮሐ.፫፥፩)

ኒቆዲሞስ መምህር ሲሆን ራሱን ዝቅ አድርጎ የተማረ የትህትና አርአያ ነው። ኒቆዲሞስ ፈሪሳዊ ብቻ ሳይሆን የፈሪሳውያን አለቃ፣ የኦሪት መምህር ብቻ ሳይሆን የኦሪት ምሁርም ነበር። በእርሱ ደረጃ የነበሩ ታላላቅ የአይሁድ ምሁራን መንፈሳዊ ሥልጣናቸውና ሹመታቸው የእግዚአብሔር ስጦታ መሆኑን ረስተው በሕዝቡ ላይ የሚመጻደቁ ነበሩ። በዘመናቸው ዕውቀትን የሚገልጥ እውነተኛ አምላክ፣ የካህናት አለቃ ኢየሱስ ክርስቶስ ለቤዛ ዓለም ሲገለጥ የአይሁድ ምሁራን የጌታን መገለጥ አልወደዱትም። የእርሱ ትሕትና የእነርሱን ትዕቢት የሚያጋልጥ ነበርና ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሚሄዱትን ሁሉ ይነቅፉ ይከስሱ ነበር። ጌታችንም የፈሪሳውያን አሳባቸው በግብዝነት የተሞላና ከንቱም እንደሆነ ነግሯቸዋል። ለደቀ መዛሙርቱም ከጻፎችና ከፈሪሳውያን ጽድቅ የሚበልጥ ሥራን እንዲሠሩ አስጠንቅቋቸዋል። (“እላችኋለሁና፦ ጽድቃችሁ ከጻፎችና ከፈሪሳውያን ጽድቅ ካልበለጠ፥ ወደ መንግሥተ ሰማያት ከቶ አትገቡም።” ማቴ.፭፥፳፤ “ኢየሱስም፦ ከፈሪሳውያንና ከሰዱቃውያን እርሾ ተጠንቀቁና ተጠበቁ አላቸው።” ማቴ.፲፮፥፮) ኒቆዲሞስ ከእነዚህ ከፈሪሳዊያን መካከል የተገኘ ልዩ ምሁረ ኦሪት ነበር።

የሌሊቱ ደቀ መዝሙር ኒቆዲሞስ

ኒቆዲሞስ ፈሪሳዊና የአይሁድ ከፍተኛ ሸንጎ አባል ቢሆንም፣ በልቡ ግን እውነትን የማወቅ ከፍተኛ ጥማት ነበረው። ኒቆዲሞስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሚያደርጋቸውን ተአምራት ሲያይ፣ እሱ ከእግዚአብሔር ዘንድ የመጣ መሆኑን አመነ። ነገር ግን የአይሁድ መሪዎችን በመፍራት በግልጽ ሊከተለው አልደፈረም። ስለዚህ በሌሊት ወደ ጌታ መጣ።

ኒቆዲሞስ ራሱን ለእውነት፣ ልቡን ለእምነት አዘጋጅቶ ከዅሉ ቀድሞ በሌሊት ክርስቶስን ፍለጋ የመጣ ከእነዚህ ፈሪሳዊያን ወገን ተለይቶ እንደ አባታችን አብርሃም ወደ ጽድቅ መንገድ የተጠራ ነው። ኒቆዲሞስ ሹመት እያለው፤ ዕውቀት እያለው፤ ሀብት እያለው ሁሉ ሳይጎድልበት እውነትን ለማወቅ እልቅናው ሳይታሰበው ከአካባቢው ጋር መመሳሰልን ሳይመርጥ ራሱን ዝቅ አድርጎ ከጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዘንድ ሊማር በሌሊት መጣ። መምህረ ትሕትና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም የኒቆዲሞስን ትሕትናውን ተቀብሎ “ለምን በቀን አትመጣም?” ሳይለው እስከ ዓለም ፍጻሜ ድረስ ትውልድ ሁሉ የሚማርበትን ረቂቁን ምሥጢር “ምሥጢረ ጥምቀት”ን አስተማረው፦ “እውነት እውነት እልሃለሁ፥ ሰው ዳግመኛ ካልተወለደ በቀር የእግዚአብሔርን መንግሥት ሊያይ አይችልም” (ዮሐ.፫፥፫) አለው። ኒቆዲሞስ መጀመሪያ ነገሩ ግራ ገብቶት “ሰው ከሸመገለ በኋላ እንዴት ሊወለድ ይችላል? ሁለተኛ ወደ እናቱ ማኅፀን ገብቶ ይወለድ ዘንድ ይችላልን?” (ዮሐ.፫፥፬) ብሎ ጠይቆ ነበር። ጌታም ልደቱ ከሥጋ ሳይሆን “ከውኃና ከመንፈስ” (በጥምቀት) መሆኑን አስረዳው፦ “እውነት እውነት እልሃለሁ፥ ሰው ከውኃና ከመንፈስ ካልተወለደ በቀር ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ሊገባ አይችልም” (ዮሐ.፫፥፭)።

ለምን ይሆን ኒቆዲሞስ ከቀኑ ክፍለ ጊዜ ይልቅ የሌሊቱን ጊዜ ለትምህርት የመረጠው ?

ከፈሪሳውያን ወገን የአይሁድ አለቃ የሆነው ኒቆዲሞስ ቀን ቀን በአይሁድ ወንበር በሸንጎ እየዋለ ሌሊት ሌሊት ደግሞ ጌታችን ዘንድ እየመጣ ቃለ ወንጌልን ይማር ነበር። ከጌታችን ዘንድ ለመማር ሌሊቱን የመረጠበትም ምክንያት እነሆ፦

፩- የአይሁድ መምህር ስለነበር ስማር ብዙ ሰዎች ሲያዩኝ በውዳሴ ከንቱ መምህር መባል ይቀርብኛል ብሎ፤ እንዳያዩት ፈርቶ ሌሊት እየመጣ ይማር ነበር።

፪- ከቀን ልብ ይልቅ የሌሊት ልብ የተካተተ ስለሆነ በሙሉ ልቡ በማስተዋል ለመማር ስለፈለገ ከቀኑ ክፍለ ጊዜ ይልቅ የማታውን መረጠ።

፫- ሌሊት ጨለማ ነው፤ ብርሃን የለም ጨለማ የኃጢአት ምሳሌ ነው። ኒቆዲሞስ በሌሊት መምጣቱ በኃጢአት እንዳለ ንስሐ እንደሚፈልግ የሚያስረዳን ነው።

፬- ሌሊት የብሉይ ኪዳን ምሳሌ ነው። ኒቆዲሞስም “እኔ ምሁረ ኦሪት እንጂ ምሁረ ወንጌል አይደለሁም። ወንጌልን ካንተ እማር ዘንድ ያስፈልገኛል” ሲል በሌሊት ይመጣ ነበር።

ኒቆዲሞስ ከጨለማ ተማሪነት ወደ ብርሃን ምስክርነት

የኒቆዲሞስ ታሪክ አንድ ሰው ከጥርጣሬና ከፍርሃት ወጥቶ እንዴት የክርስቶስ እውነተኛ ምስክር ሊሆን እንደሚችል የሚያሳይ ትልቅ ትምህርት ነው።

ኒቆዲሞስ በልቡ ያደረው የጌታ ፍቅር እያደገ ሲመጣ፤ አይሁድ ጌታን ያለ ጥፋቱ ሊይዙትና ሊፈርዱበት በሚያሴሩበት ጊዜ፣ በሸንጎው መካከል በድፍረት ቆሞ፦ “ሕጋችን አስቀድሞ ከእርሱ ሳይሰማ ምንስ እንዳደረገ ሳያውቅ በሰው ይፈርዳልን?” (ዮሐ.፯፥፶፩) በማለት ስለ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ተሟገተ። ይህ የሚያሳየው ኒቆዲሞስ ቀስ በቀስ ከፍርሃት እየወጣና ለጽድቅ/ለእውነት መቆም እየጀመረ እንደነበር ነው።

የዕለተ ዓርቡ ታላቅ ምስክርነት

የኒቆዲሞስ እውነተኛ ፍቅርና ድፍረት በጉልህ የታየው ጌታችን በተሰቀለበት ዕለት በዕለተ ዓርብ ነው። ደቀ መዛሙርቱ በፈሩበትና በሸሹበት በዚያ አስጨናቂ ሰዓት፣ ኒቆዲሞስ ግን ፍርሃቱን አስወግዶ ማንነቱን በግልጽ አሳወቀ።

ኒቆዲሞስ ከጌታችን በተማረው ትምህርት ጸንቶ ለመኖር የበቃ ታላቅ አባት ነው። የሃይማኖቱ ጽናትም በተግባር የተፈተነ ነው። ለዚህም ማሳያ የሚሆነን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በተሰቀለ ጊዜ የአርማትያስ ሰው ከሚሆን ከዮሴፍ ጋር በመሆን የአይሁድን ድንፋታ ሳይፈራ “እሱን ያገኘ ያገኘኛል” ሳይል በድፍረት የጌታችንን ቅዱስ ሥጋውን ከጲላጦስ ለምኖ፤ መቶ ንጥር የሚያህል የከርቤና የእሬት ቅልቅል ይዞ መጥቶ (በወቅቱ ይህ በጣም ውድና ለነገሥታት ክብር የሚቀርብ ሽቶ ነበር)፤ ከዮሴፍ ጋር የጌታን ቅዱስ ሥጋ በንጹሕ የተልባ እግር በፍታ ከሽቶ ጋር ገነዙት፤ በጌቴሴማኒም በአዲስ መቃብር ቀበሩት።

የጌታችንን ክቡር ሥጋ ገንዘው ሲቀብሩም በጸናች የተዋሕዶ እምነት ጌታችን እንደገለጠላቸው “ቅዱስ እግዚአብሔር፣ ቅዱስ ኃያል፣ ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት…” የሚለውን ጸሎት እስከ ፍጻሜው እየጸለዩ ነበር። በዚህም ኒቆዲሞስ ከሐዲስ ኪዳን ካህናት ቀድሞ ምሥጢረ ጥምቀትን ከጌታ እንደተማረ፣ የሐዲስ ኪዳንን የምሥጢራት አክሊል ምሥጢረ ቁርባንንም እንዲሁ ተማረ። ይህንንም በሚመለከት ሊቁ አባ ሕርያቆስ በቅዳሴ ማርያም ድርሰቱ አብሮት ይቀድስ የነበረውን ንፍቅ ካህን በባረከበት አንቀጽ “በዚህ ምሥጢር እየተራዳኝ ከእኔ ጋር ያለ ይህንን ካህን እርሱንም እኔንም ሥጋህን እንደገነዙት እንደ ዮሴፍና እንደ ኒቆዲሞስ አድርገን” እንዲል (ቅዳሴ ማርያም ቁጥር ፻፲፭/115)።

በሌሊት ተደብቆ የመጣው ኒቆዲሞስ፣ በመጨረሻ በፀሐይ ብርሃን ለዓለም ሁሉ በሚታይ ሁኔታ የጌታ አገልጋይ መሆኑን በተግባር አረጋገጠ።

እኛስ ዛሬ እንደ ኒቆዲሞስ እውነተኛ የክርስቶስ ወዳጆች ለመሆን ምን ያስፈልገናል?

‎ከኒቆዲሞስ ታሪክ የምንማራቸው ሰባት(፯) ዋና ዋና ነጥቦች፦

፩- ፍርሃትን ማሸነፍ (ከሌሊት ወደ ብርሃን መውጣት)

ኒቆዲሞስ መጀመሪያ አካባቢ “ሰው ምን ይለኛል?” ብሎ በመፍራት በሌሊት ነበር የመጣው። እኛስ ዛሬ በጓደኞቻችን ወይም በቤተሰባችን ዘንድ ላለመናቅ ብለን የምንደብቀው በጎ ማንነት ወይም እምነት አለን?

ስለአንዲቱ ሃይማኖታችን ቆመን ለመመስከር መጀመሪያ በውስጣችን ያለውን የሰው ፍርሃት በእግዚአብሔር ፍቅር መተካት ያስፈልገናል (ከጨለማ ወደ ብርሃን እንውጣ)።

፪- ትኅትና፦ ኒቆዲሞስ ትልቅ ምሁርና መሪ ቢሆንም፣ ያላወቀውን ነገር ለመማር በጌታ እግር ሥር ተደፍቷል። እርሱ መምህር ቢሆንም ጣት ከጣት እንደሚበልጥ ከመምህር መምህር ይበልጣና ለመማር በትኅትና ወደ ክርስቶስ ሄደ በዚያች ትሕትናውም መምህር ፍለጋ ሄዶ አምላኩን አገኘ፤ የሕይወትንም ቃል ሰማ። ስለዚህ እኛም እንደኒቆዲሞስ የሕይወትን ቃል እንሰማ ዘንድ ትኅትናን ገንዘብ ልናደርግ ይገባናል።

፫- የማወቅ ፍላጎት (ለትምህርት ጊዜ መስጠት)

ኒቆዲሞስ ምንም እንኳን የቀኑ ክፍለ ጊዜ ባይመቸውም በሌሊቱ ሰዓት ለመማር ችሏል፤ እኛም  ከእሱ ተምረን “ከልብ ካለቀሱ ዕንባ አይገድም” እንዲሉ ምንም ሥራ ቢበዛብን ቅዱስ ቃሉን የምንማርበት ጊዜ አይጠፋምና ሕይወት ለሚገኝበት ትምህርት ጊዜ ልንሰጥ ይገባናል።

፬- እድገት/ለውጥ፦ ኒቆዲሞስ በእምነቱ እያደገ እንደሄደ ማለትም ከሌሊት/ ከፍርሃት ተነሥቶ እስከ ቀራንዮ አደባባይ/መስቀል ሥር እንደደረሰ፤ እኛም በእምነታችን ጠንክረን ባለንበት ቦታና ሁኔታ ሁሉ ያለፍርሃት እስከሞት ድረስ ስለአንዲቱ ሃይማኖታችን ልንመሰክር ይገባናል።

፭- እውነትን በድፍረት መናገር (በሸንጎው ፊት መቆም)

ኒቆዲሞስ አይሁድ ጌታን ያለ ጥፋቱ ሲከሱት “ሕጋችን አስቀድሞ ከእርሱ ሳይሰማ ምንስ እንዳደረገ ሳያውቅ በሰው ይፈርዳልን?” (ዮሐ.፯፥፶፩) ብሎ ተከራክሯል። እኛስ ጓደኞቻችን አንድን ሰው ያለአግባብ ሲያሙ ወይም ሲሳለቁ አይተን “ይህ ስህተት ነው” ብለን የመገሰጽ ድፍረት አለን?

እውነተኛ ክርስቲያን ማለት አብዛኛው ሰው ስህተት በሆነ መንገድ ሲጓዝ፣ እርሱ ብቻውን ቢሆንም እንኳ በእውነት መንገድ ላይ በመጽናት የሚጓዝ ነው።

፮- መሥዋዕትነት (ምርጥ ስጦታን መስጠት)፦ ለእግዚአብሔር ያለንን ፍቅር በንግግር ብቻ ሳይሆን በዕለተ ዓርብ እንደታየው በሕይወታችን፤ በጊዜያችንና በንብረታችን መስዋዕትነት ከፍለን መግለጽ ይገባናል። ኒቆዲሞስ ለጌታ ቀብር እጅግ ውድ የሆነ ሽቶ ይዞ መጥቷል። እኛ ለፈጣሪያችንና ለሰዎች የምንሰጠው “ውድ” የምንለው ነገር ምንድን ነው? ወይስ የተረፈንን ብቻ ነው የምንሰጠው?

እውነተኛ ሃይማኖት ከመሰጠትና ከመስጠት ጋር የተያያዘ ነው። ጌታችንና አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ራሱን እስከሞት ድረስ አሳልፎ በመስጠት እንደወደደን፤ እኛም በፍጹም ፍቅር ራሳችንን አሳልፈን ልንሰጠው ይገባናል። ለሰዎች/ለባልንጀሮቻችን ደግሞ እንደራሳችን አድርገን ወድደናቸው፤ ለእኛ የሚያስፈልገን ሁሉ ለእነርሱም ያስፈልጋቸዋልና ካለን ላይ ልንሰጣቸው ይገናባል።

፯- በመከራ ጊዜ አለመሸሽ (በመስቀሉ ሥር መገኘት)

ብዙዎች ጌታን ጥለውት በሸሹበት ሰዓት ኒቆዲሞስ ግን በግልጽ ወጥቶ ሥጋውን ተቀብሏል። እኛስ ነገሮች ሲበላሹና መከራ ሲመጣ በጽናት እንቆማለን ወይስ እንደ ደቀመዛሙርቱ እንሸሻለን?

እውነተኛ ኦርቶዶክሳዊ ክርስቲያን የሚታወቀው በደስታ ጊዜ ብቻ ሳይሆን በፈተና ወቅት በሚያሳየው ታማኝነት፤ በመከራ ጊዜ ስለሃይማኖቱ በሚያደርገው ተጋድሎ (ሰማዕትነት)ነው።

‎‎ኒቆዲሞስ ጉዞውን በጥያቄ ጀምሮ በእምነትና በተግባር ጨረሰ። እኛም ዛሬ የክርስትና ሕይወታችን ከቃላት አልፎ በተግባር የተገለጠ እንዲሆን እነዚህን የኒቆዲሞስን ጠንካራ ጎኖች ልንላበስ ይገባል። ለዚህም አምላከ ኒቆዲሞስ ብርታቱንና ጽናቱን ያድለን፡፡

‎ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር

ይህ በዓል ከጌታችን ከመድኃኒታችን ከኢየሱስ ክርስቶስ ከዘጠኙ ንዑሳን በዓላት መካከል አንዱ ሲሆን ይህም ጥር ፲፪ቀን ይውላል፡፡ የቃና ዘገሊላ ጥንተ ነገሩ ወይም ታሪኩ የተፈፀመው የካቲት ፳፫ ቀን ነው፡፡ ነገር ግን አባቶቻችን የውኃን በዓል ከውኃ በዓል ጋር ለማክበር ብለው የየካቲቱን በዓል ወደ ጥር ፲፪ አምጥተውታል፡፡ ይህም ውኃ ወደ ወይን የተለወጠበትን በዓል ከጌታ ጥምቀት በዓል ጋር በማስተሳሰር ለማክበር ነው፡፡ (ስንክሳር ዘጥር ፲፪)

“በሦስተኛውም ቀን በገሊላ ቃና ሠርግ ነበረ፥ የኢየሱስም እናት በዚያ ነበረች፤ ኢየሱስም ደግሞ ደቀ መዛሙርቱም ወደ ሠርጉ ታደሙ። የወይን ጠጅም ባለቀ ጊዜ የኢየሱስ እናት፡- “የወይን ጠጅ እኮ የላቸውም” አለችው። ኢየሱስም፡- “አንቺ ሴት፥ ከአንቺ ጋር ምን አለኝ? ጊዜዬ ገና አልደረሰም” አላት። እናቱም ለአገልጋዮቹ፡- “የሚላችሁን ሁሉ አድርጉ” አለቻቸው። አይሁድም እንደሚያደርጉት የማንጻት ልማድ ስድስት የድንጋይ ጋኖች በዚያ ተቀምጠው ነበር፥ እያንዳንዳቸውም ሁለት ወይም ሦስት እንስራ ይይዙ ነበር። ኢየሱስም፡- “ጋኖቹን ውኃ ሙሉአቸው” አላቸው። እስከ አፋቸውም ሞሉአቸው። “አሁን ቀድታችሁ ለአሳዳሪው ስጡት” አላቸው፤ ሰጡትም። አሳዳሪውም የወይን ጠጅ የሆነውን ውኃ በቀመሰ ጊዜ ከወዴት እንደ መጣ አላወቀም፤ ውኃውን የቀዱት አገልጋዮች ግን ያውቁ ነበር፤ አሳዳሪው ሙሽራውን ጠርቶ፡- ሰው ሁሉ አስቀድሞ መልካሙን የወይን ጠጅ ያቀርባል፥ ከሰከሩም በኋላ መናኛውን፤ አንተስ መልካሙን የወይን ጠጅ እስከ አሁን አቆይተሃል?” አለው። ኢየሱስ ይህን የምልክቶች መጀመሪያ በገሊላ ቃና አደረገ፤ ክብሩንም ገለጠ፥ ደቀ መዛሙርቱም በእርሱ አመኑ።”(ዮሐ. ፪፥፩-፲፩)።

ሦስተኛ ቀን ምንድን ነው?

፩. ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተጠመቀው ጥር ፲፩ ቀን ነው፡፡ ወዲያውኑ እንደተጠመቀ ሳይውል ሳያድር ወደ ገዳመ ቆሮንቶስ ሄደ፤ ፵ ቀንና ፵ ሌሊት ጾመ፤ ጾሙ የካቲት ፳ ቀን ቅዳሜ ይፈጸማል፡፡ ለእሁድ ሦስተኛ ቀን የካቲት ፳፫ ቀን ማክሰኞ በሦስተኛው ቀን ሠርግ ነበር፡፡

ሦስተኛ ቀን የሚለው፡-

• የመጀመሪያ ቀን የሚባለው ዘመነ አበው፤ አዳም፤ እነአብርሃም፤ ይስሐቅ አበው የነበሩበት ዘመን ሲሆን፤
  •  ሁለተኛ ቀን የሚባለው ዘመነ ኦሪት ነው፤ እነሙሴ የነበሩበት ዘመን፣
  •  ሦስተኛ ቀን የተባለው ዘመነ ሐዲስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰው የሆነበት ዘመን ነው፡፡ በዚህ ጊዜ ነበር ሠርግ የሆነው።

፪.ጌታችን  ፊልጶስን  አግኝቶ  “ተከተለኝ”  ካለበትና  ፊልጰስም  ጓደኛውን  ናትናኤልን  ከጠራበት  ዕለት  ሦስት  ቀን በኋላ ተአምሩን አደረገ  ነው፡፡ (ዮሐ. ፩፥፵፬) 

፫. ^“በነገው ደግሞ ዮሐንስ ከደቀ መዛሙርቱም ሁለት ቆመው ነበር።^” ያለውን እሑድ (ዮሐ. ፩፥፴፭)፣ በነገው ኢየሱስ ወደ ገሊላ ሊወጣ ወደደ፥ ፊልጶስንም አገኘና ተከተለኝ አለው (ቁ.፵፬) ያለውን ሰኞ ብሎ በመተርጐም ማክሰኞ  ተአምሩን  በቃና  አደረገ  የሚል  ነው፡፡

፬. የእኛ ቤተ ክርስቲያን የበለጠ  የምታስተምረው አገባብ ደግሞ ጌታችን  በዮሐንስ  እጅ ከተጠመቀ በኋላ  ሳይውል  ሳያድር ወደ ገዳመ ቆሮንቶስ ሔዶ የጾመውን ዐርባ ቀንና ሌሊት  እንደ  አንድ  ቀን በመቁጠር ከዚያ  መልስ  ተአምራቱን አደረገ  የሚል  ነው፡፡ (ቃና ዘገሊላ፤ ዲ/ን ሔኖክ ኃይሌ)

ዐርባ ቀንና ሌሊት እንደ አንድ ቀን እንዴት ይቆጠራል? ቢባል ይህ የመጽሐፍ ቅዱስ ልማድ ስለሆነ ነው፡፡ ለምሳሌ ቅዱስ ማቴዎስ “ጌታችን ከግብፅ ስደት መልስ ወደ ናዝሬት መጥቶ ኖረ” ብሎ ከጻፈ በኋላ ቀጥሎ ^“በዚያም ወራት መጥምቁ ዮሐንስ፡- መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሐ ግቡ ብሎ በይሁዳ ምድረ በዳ እየሰበከ መጣ^” ብሎ ጽፎአል፡፡ (ማቴ. ፪፥፳፫፤ ፫፥፩) በሁለቱ ዓረፍተ ነገሮች መካከል የሃያ አምስት ዓመታት ልዩነት  አለ፡፡ ብዙውን እንደ አንድ መቁጠር የመጻሕፍት ልማድ ስለሆነ “በዚያ ወራት” ብሎ ጻፈ፡፡ ይህ የትርጓሜ አገባብ የበለጠ ትርጒም የሚሰጥ ነው፡፡ ከማንኛውም መንፈሳዊ  አገልግሎትና ተአምራት በፊት  መጾምና  መጸለይ

እንደሚቀድም ያስተማረንም  ከቃናው  ተአምር በፊት በገዳመ ቆሮንቶስ በመቆየቱ ነው፡፡

የኢየሱስም እናት በዚያ ነበረች

• ቤተ ዘመድ ናትና ተጠርታ።
• እመቤታችን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በሥጋዊ ዕድገቱ እንደምትቀድመው ሲያጠይቅ። እንኳን የእርሱ እናት ትቅርና ዮሐንስ መጥምቁም በ፮ ወር ይቀድመው ነበር፡
• አስቀድማ የነበረችውንና ከኢየሱስ ክርስቶስ ሰው መሆን በፊት የኖረችውን ድንግል ማርያምን ሳናውቅ ኢየሱስን እናውቃለን ማለት አይቻልም ሲል፡፡

ወይኑ ባለቀ ጊዜ “ወይን የላቸውም” አለች፡፡

የወይኑን ማለቅ ለእመቤታችን ማን ነገራት? ሙሽራው ወይስ ከሠርገኞቹ መካከል አንዱ? ለዚህ ምንም ዓይነት መልስ እንደማይሰጥ ግልጽ ነው፡፡ ድንግል ማርያም ግን ራሷ ነበር ያወቀችው፤ ነቢይት ናትና፡፡ ስለሆነው እንዲሁም ስለሚሆነው ታውቃለች፤ ቅዱስ ዘካርያስና ቅድስት ኤልሳቤጥ ካመሰገኗት በኋላ “ከዛሬ ጀምሮ ትውልድ ሁሉ ብጽዕት ይሉኛል” ማለቷ ወደፊት ስለሚመጣው ትውልድ ነበር የተናገረችው፤ ይህ ነቢይነቷን የሚገልጽ ነው፡፡ (ሉቃ. ፩፥፵፰-፵፱)

ኢሳይያስ በትንቢቱ “ወደ ነቢይቱ ሄድኩ ጸንሳም ነበር” (ኢሳ. ፰፥፩) የሚላት እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምን ነው፡ በሶርያ የነበረው ንጉሥ በኢየሩሳሌም ያለውን ንጉሥ ሊወጋ (ሊገድል) በፈለገ ጊዜ በእልፍኝ ሆኖ የሚመክረውን ምክር ነቢዩ ኤልሳዕ ኢየሩሳሌም ሆኖ ይመለከትና ያውቅ ነበር፤ ኢየሩሳሌም ሆኖ በሶርያ የሚደረገውን እያየ ነበር፡፡ ስለዚህም የኢየሩሳሌሙን ንጉሥ “ከቤትህ እንዳትወጣ ሶርያውያን ሊገድሉህ ይፈልጋሉ” (በ፩ኛ ነገ. ፮፥፰) እያለ ይመክረው ነበር፡፡ ምን ዓይነት ጸጋ እንደሆነ አስቡት፤ ኢየሩሳሌም ሆኖ በሶርያ የሚደረገውን ነገር ማወቅ፡፡ ታዲያ በዘመነ ብሉይ የነበሩ ነቢያት እንዲህ የርቀቱን ነገር የሚያውቁ ከሆነ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም የዶኪማስን የቤት ችግር፤ የወይን ማለቅ ብታውቅ ብትረዳ ምን ይደንቅ። የመለኮት እናትም እንዴት ጸጋው ይበዛላት፤ እንደ እመቤታችንስ ጸጋው የበዛለት በዘመነ ብሉይ ማን ነበር። “ጸጋን የተመላሽ ድንግል ሆይ ደስ ይበልሽ” የተባለች ድንግል ማርያም አይደለችምን?

“ከአንቺ ጋር ምን አለኝ”

፩. “ያልሽኝን እንዳልፈጽምልሽ ምን የሚከለክለኝ ነገር አለ” ሲል ነው፡፡ “እናትና አባትህን አክብር፤ ለእናትና ለአባትህ ታዘዝ” ያለ አምላክ እናቱን ሂጂልኝ፤ ወግጅልኝ አላት ሲባል አያሳፍርም? ይህማ እንዳይሆን “ለእናቱ እየታዘዘ አደገ” ወንጌል ይል የለምን፡፡ (ሉቃ. ፪፥፶፩)

፪. ውኃውን ጠጅ አድርግላቸው ብትዪኝ አይሆንም እልሽ ዘንድ ውኃውን ጠጅ ላላደርግላቸው ከሠርግ ቤት ተጠርቼ መጥቻለሁን? ውኃውን ጠጅ ላደርግላቸው ነው።

፫. በአምላክነቱ አገብሮ ተአዝዞ እንደሌለበት ለማጠየቅ

“ጊዜዬ ገና አልደረሰም”

፩. ሥራውን የሚሠራበት ጊዜ አለውና በቀትር የሚሠራውን በሠለስት አይሠራም፤ በሠለስት የሚሠራውን በነግህ አይሠራምና።

፪. ወይኑ ከእንስራው ፈጽሞ አላለቀም ነበር። ያለውን አበርክቶት ቢሆን ያኑ አበረከተው ተብሎ ተአምራቱ ድንቅ ባልተባለ ነበርና።

፫. ይሁዳ ወጥቶ ነበርና ከተአምራቱ ቢለየኝ ከሞቱ ገባሁበት እንዳይል።

፬. ለዓለም ቤዛ የምሆንበት፣ በመስቀል ላይ የምሰቀልበት ሰዓቱ ገና ነው ሲል ይህን ተናገረ። (ትርጓሜ ወንጌል ዘዮሐንስ ፪፥፬)

የሠርጉ ባለቤት ማን ነበር?

በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ሙሽራው ማን እንደሚባል እና ሙሽራዋም ማን እንደሆነች የሚገልጽ የለም። በግብረ ሕማማት ረቡዕ ምሽት ሦስት ሰዓት ምንባብ ላይ በሚገኘው ተዓምረ ኢየሱስ የሙሽራው ስም ዶኪማስ እንደሆነ ይናገራል። ስለ ሙሽራዋ ግን ምንም አይገልጽልም። የተዓምሩ ክፍል እንድህ ይላል፦

“ናትናኤልም ባቲላስ በሚባል አገር ሳለ ይህችውም በገሊላ አውራጃ የምትገኝ የቃና ምድር ናት። በዚያች በቃና ሠርግ በተደረገ ጊዜ ጌታችን ወደ ሠርጉ ግብዣ ይመጣና ይባርካቸው ዘንድ ናትናኤል ለምኖ እንዲያመጣው ዘመዶቹ ማለዱት፤ የሙሽራውም ስሙ ዶኪማስ ይባላል። እርሱም የዮካን ልጅ ነው። ናትናኤልም ወደ ጌታ ኢየሱስ ሂዶ “ጌታችን ሆይ የአባቴ የወንድም ልጅ ወደሆነው ወደ ዶኪማስ ሠርግ ትመጣልን ዘንድ የሠርጉንም ቤት ትባርክ ዘንድ እለምንሃለሁ” አለው። ጌታችን ኢየሱስም ጥሪውን ተቀብሎ አብሮ ወደ ሠርጎ ቤት ሄደ። ወደዚያም በገባ ጊዜ በድንጋሌ ሥጋ በድንጋሌ ነፍስ የጸናች ክብርት እመቤታችን ማርያም እና ሰሎሜ ወደ ሠርጉ ይመጡ ዘንድ ሰው ተላከ እነሱም መጡ” ይላል። (ተአምረ ኢየሱስ)

በተአምረ ኢየሱስ አገላለጽ ሙሽራው የሐዋርያው የናትናኤል አጎት የዮካን ልጅ ዶኪማስ ነው። ሌላው ወንጌላዊው የቅድስት ሰሎሜን መገኘት ያልጻፈ ቢሆንም ከድንግል ማርያም ጋር በሠርጉ ቤት ታድማለች። ይህን መሠረት በማድረግ ትርጓሜ ወንጌል የእመቤታችንን በሠርጉ መገኘት “ቤተሰብ ነች” በማለት ይገልጻል። (ትርጓሜ ወንጌል ዘዮሐንስ ፪፥፩)

የቅዱስ ሚካኤል በዓል እንዴት አብሮ ይከበራል?

ቅዱስ ሚካኤል እስራኤል የተባለ ያዕቆብ ከወንድሙ ከኤሳው ጋር ተጣልቶ ፈርቶ ሳለ የረዳው እና ዮርዳኖስን አሻግሮት ወደ እናቱ ወንድም ወደ ላባ ሄደ። ያዕቆብ የአጎቱን ልጆች ልያንና ራሔልን አግብቶ ብዙ ገንዘብ እና ልጆች አፈራ። በኋላም ከንብረቱ እና ከልጆቹ ጋር ቅዱስ ሚካኤል መንገድ እየጠረገና እያቀና ወደ አገሩ በሰላም መለሰው። ወንድሙ ኤሳውም በፍቅር ተቀበለው። ቅዱስ ሚካኤል ለያዕቆብ ዮርዳኖስን ከፍሎ ያሻገረበትን መታሰቢያ “የውኃን በዓል በውኃ” ለማክበር አባቶች ሥርዓት ሠርተው እናከብራለን።